Deyim

Çay Kenarında Kuyu Kazmak Ne Demek?

Anlamı

elde, amaca ulaşılacak bol araç varken emek harcayarak başka yollar aramak.

Detaylı Açıklama

Çay kenarında kuyu kazmak, elde amaca ulaşmaya yetecek bol araç varken emek harcayarak başka yollar aramaktır. Söz bir görüntü kurar: akan bir çayın hemen yanında su için kuyu kazmak gereksiz bir zahmettir. Kalıp bir kişinin, bir kurumun ya da bir ekibin davranışını niteleyebilir. Hazırda bulunan bir kaynak, bir yöntem ya da bir yardım görmezden gelinir; onun yerine zahmetli bir yol seçilir. Bu seçimin sebebi kalıpta belirtilmez: kişi elindekini fark etmemiş de olabilir, beğenmemiş de. Söz bir eleştiri olarak duyulabilir: kütüphanede kitap dururken çay kenarında kuyu kazıyorsun. Harcanan emek boşa gider ya da gereğinden fazla olur. Kalıp işin sonunda başarılı olup olmadığını değil, seçilen yolun gereksiz zahmetini anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Şirketin kendi muhasebecisi dururken dışarıdan pahalı bir danışman tutan müdür, çay kenarında kuyu kazıyordu.
  2. Mahallede iki fırın varken ekmek için bahçeye tandır kurmaya kalkan komşumuz, çay kenarında kuyu kazdı.
  3. Okulun laboratuvarı boş dururken deney malzemesi için köy köy dolaşan öğretmen, çay kenarında kuyu kazıyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kulağı ters taraftan göstermek, kolay yolu varken bir işi daha zor ve uzun yollarla yapmaktır; yöntemin dolambaçlı olduğunu anlatır. Çay kenarında kuyu kazmakta ise sorun yöntemin uzunluğundan çok, el altındaki imkânın kullanılmamasıdır. İki kalıp gereksiz zahmette birleşir.

Bu atasözü, zaten var olan ve herkesin işine yarayan bir şeyin yanına aynı işi görecek bir benzerini yapmanın boşuna olduğunu söyler. İki söz aynı görüntüden yararlanır: biri ırmak kenarında çeşme, öteki çay kenarında kuyu. Atasözü bir yargı bildirir; kalıp ise bu yargıya ters düşen bir davranışı adlandırır.

Buldum bilemedim, bildim bulamadım atasözü, kişinin elinde fırsat varken bundan yararlanmayı bilmediğini, yolunu öğrendiğinde de fırsatın kaçtığını söyler. Çay kenarında kuyu kazan kişi de elindeki imkânı kullanmaz. Atasözü bunu kaçan bir fırsat, kalıp ise boşa giden bir emek olarak anlatır.