Deyim

Cezasını Bulmak Ne Demek?

Anlamı

hak ettiği kötü sona uğramak:
'Hasretten lime lime olmuş zavallı kalbinle oynayanlar cezalarını buldular.' -H. E. Adıvar.

Detaylı Açıklama

Cezasını bulmak, hak ettiği kötü sona uğramaktır. Kalıp bir kişinin geçmişteki davranışı ile başına gelen kötü son arasında bir bağ kurar: yapılan haksızlık, kötülük ya da ihanet karşılıksız kalmamıştır. Kötü son bir mahkûmiyet, bir iflas, bir yalnızlık, bir hastalık ya da bir rezalet olabilir. Kalıp bu sonun kimin eliyle geldiğini söylemez; bir mahkeme de, bir rastlantı da, kişinin kendi hatası da onu getirebilir. Konuşan bu sonu hak edilmiş sayar. Söz bu yüzden bir hoşnutluk, bir rahatlama ya da bir ders çıkarma havası taşıyabilir. Çoğul özneyle de kurulur: cezalarını buldular. Beklenen bir son da böyle anılabilir: er geç cezasını bulacak. Söz bir haberde, bir anlatının sonunda ya da bir kınamanın içinde geçebilir.

Örnek Cümleler

  1. Yaşlı komşularını dolandırıp birikimlerini alan sahte emlakçı, iki yıl sonra yakalanıp cezasını buldu.
  2. Fabrikasının atıklarını yıllarca dereye boşaltan patron, köylülerin açtığı davayı kaybedince cezasını buldu.
  3. Arkadaşlarını birbirine düşüren çocuk, sonunda sınıfta yapayalnız kalarak cezasını buldu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta cezasını bulanlar, birinin kalbiyle oynamış olanlardır: hasretten lime lime olmuş zavallı kalbinle oynayanlar cezalarını buldular. Konuşan, seslendiği kişiye acı çektirenlerin hak ettikleri sona uğradığını söyler. Kalıp burada çoğul özneyle kurulmuştur.

Belasını bulmak, hak ettiği cezayı görmektir; iki kalıbın anlamı neredeyse örtüşür. Cezasını bulmakta vurgu, kişinin uğradığı kötü sondadır. İki söz de yapılan kötülüğün karşılıksız kalmadığını bildirir ve aynı cümlede birbirinin yerine geçebilir.

Bu atasözü, kişinin nasıl davranırsa öyle karşılık göreceğini söyler. Cezasını bulan kişi de yaptıklarının karşılığını kötü bir sonla almıştır. Atasözü bu karşılığı genel bir kural olarak koyar; deyim bir kişinin başına gelmiş somut sonu anlatır.