Anlamı
cezalandırmak:
'Seni yalana tövbe ettirecek bir cezaya çarptırmalıyım.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişiye resmî ya da belirli bir yaptırım uygulamak, onu ceza ile karşı karşıya bırakmak anlamında kullanılır. Özellikle hukuk, yönetmelik, disiplin kurulu, mahkeme veya kurumsal düzen bağlamlarında çok doğaldır. Buradaki vurgu, kararın üst merci tarafından verilmesindedir. Cezaya çarptırmak ifadesi, cezayı uygulayan tarafın otoritesini ve işin resmiyetini öne çıkarır. Bu yüzden günlük konuşmadan çok yarı resmî ve ciddi bağlamlarda ağır durur. Deyimin etkisi, cezanın kişisel değil kurallı ve kayıtlı bir karar olduğunu hissettirmesinden gelir. Sözün resmî tonu, olayın ciddiyetini bir anda yükseltir. Bu nedenle haber dili ve hukuki anlatım içinde çok yerleşiktir. Kararın kurum eliyle verildiğini hissettirir. Soğuk bir resmiyet taşır.
Örnek Cümleler
- İş arkadaşı olan biteni "cezaya çarptırmak" sözleriyle özetledi.
- Esnaf bu duruma çoktan "cezaya çarptırmak" demeye başlamıştı.
- Ablası cezaya çarptırdı diye haber gönderdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü cezanın bireysel tepkiyle değil, kural ve karar mekanizmasıyla verildiğini hissettirir. Bu da ifadeyi daha resmî yapar.
Mahkeme kararları, disiplin süreçleri, spor cezaları ve kurumsal yaptırımlar içinde daha sık duyulur. Bu deyim, bir kişiye resmî ya da belirli bir yaptırım uygulamak, onu ceza ile karşı karşıya bırakmak anlamında kullanılır.
Ceza vermek daha genel bir ifadedir. Cezaya çarptırmak ise kararın resmî ve sistemli yanını daha belirgin biçimde öne çıkarır.