Anlamı
1) çok yorulmak; 2) hırpalanmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir şeyin çok yıpranması, hırpalanması ya da insanın aşırı yorulup gücünün tükenmesi anlamında kullanılır. Hem eşya hem insan için kullanılabilmesi onu canlı kılar. İnsan söz konusu olduğunda bitkinlik ve tükenmişlik; eşya söz konusu olduğunda ise eskime ve aşırı kullanıma bağlı dağılma hissi öne çıkar. Deyimin gücü, bu yıpranmayı hafif alaylı ama çok somut bir dille anlatmasından gelir. Bir şey artık eski hâlinde değildir; tadı, gücü ya da diriliği gitmiştir. Gündelik dilde çok pratik çalışan bir yıpranma kalıbıdır. Uzun süren iş temposu, ağır hayat şartları ya da eşyayı hoyratça kullanmak bu sözün doğal bağlamlarıdır. Kısacası, tükenmenin ve hırpalanmanın gözle görülür hâle geldiği anlarda kolayca yerini bulur.
Örnek Cümleler
- Arkadaşları bu durumu "cıcığı çıkmak" diye tarif etti.
- Bu eski koltuğun artık cıcığı çıkmış, daha fazla dayanmaz.
- İş arkadaşı olan biteni "cıcığı çıkmak" sözleriyle özetledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ortak nokta aşırı kullanıma bağlı yıpranmadır. İnsan için bitkinlik, eşya için eskime ve dağılma anlamı kazanır.
Evet, çoğu kullanımda vardır. Yıpranmayı biraz konuşma dili mizahıyla anlatır. Deyimin gücü, bu yıpranmayı hafif alaylı ama çok somut bir dille anlatmasından gelir.
Yoğun iş yükü, çok kullanılan eşyalar ve uzun süren yorgunluk hâlleri içinde daha sık duyulur.