Anlamı
1) çok yorulmak; 2) hırpalanmak.
Detaylı Açıklama
Cıcığı çıkmak iki anlamda kullanılır. Birincisi çok yorulmaktır: kişi uzun ve ağır bir işten sonra gücünü yitirir. İkincisi hırpalanmaktır. Birinci anlamda yorgunluğu doğuran bir taşınma, bir yolculuk, bir sınav haftası ya da bir tarla işi olabilir. Kalıp iyelik ekiyle kurulur: cıcığım çıktı, cıcığı çıkmış. Kimi zaman yorgunluğun sebebi -dan ekiyle anılır: koşturmaktan cıcığı çıktı. Söz konuşma dilinde, bir yakınma ya da bir şaka havasıyla geçer. Yorgunluğun ya da hırpalanmanın ileri bir derecede olduğu kalıbın anlamındadır. Kişi kendi hâlini anlatırken de, bir başkasını gözlerken de kullanabilir: bu hafta annemin cıcığı çıktı. Yorgunluk bedenin yanında bitmek bilmeyen bir koşuşturmadan da doğabilir. Bağlam iki anlamı birbirinden ayırır.
Örnek Cümleler
- Üç gün boyunca dördüncü kattaki eşyaları merdivenden taşıyan iki kardeşin cıcığı çıktı.
- Gece nöbetinin ardından sabah da ameliyata giren cerrahın akşama doğru cıcığı çıkmıştı.
- Okulun ilk yılından beri her gün taşınan, yağmurda çamurda sürüklenen sırt çantasının cıcığı çıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ağır bir iş ya da uzun bir uğraş anılıyorsa kalıp yorulmayı anlatır. Söz konusu olan bir eşyaysa ya da kişinin sert bir muameleye uğradığı söyleniyorsa hırpalanma anlamı öne çıkar. Bir çanta, bir ayakkabı ya da bir araba yorulmaz, ama hırpalanabilir.
Pestili çıkmak yalnız çok yorulmayı anlatır. Cıcığı çıkmakta ise hırpalanmak anlamı da vardır; bir eşyanın yıpranması için de kullanılır. Yorgunluk anlamında ise biri ötekinin yerine rahatça konabilir.
Bu atasözü, bir çocuğu ya da bir işçiyi yetiştiren kişinin çok yorulup yıprandığını söyler. Cıcığı çıkmak da böyle bir yorgunluğu ve yıpranmayı anlatabilir. Atasözü yorgunluğun sebebini uzun bir emeğe bağlar; deyim yalnız sonucu bildirir.