Anlamı
hayvanın çiftesine maruz kalmak.
Detaylı Açıklama
Çifte yemek, hayvanın çiftesine maruz kalmaktır. Çifte, at ya da eşeğin arka ayaklarıyla vurduğu darbedir. Kalıbın öznesi bu darbeyi alan kişi ya da hayvandır. Bir seyis, bir nalbant, bir çocuk, bir köpek ya da başka bir at çifte yiyebilir. Darbe bacağa, karna, göğse ya da başa gelebilir; sonucu bir morluk, bir kırık ya da ağır bir yaralanma olabilir. Yemek fiili burada bir darbeyi almayı anlatır; dayak yemek, tokat yemek de böyle kurulur. Darbeyi vuran hayvan -dan ekiyle anılabilir: attan çifte yemek. Söz bir ahır kazasının, bir köy anısının ya da bir hayvancının başından geçenlerin anlatısında yer alabilir. Hayvanın arkasından geçen birine verilen bir uyarıda da duyulabilir: dikkat et, çifte yersin.
Örnek Cümleler
- Nalını çakmak için atın arka ayağını kaldıran çırak, çifte yiyip ahırın öbür ucuna savruldu.
- Eşeğin kuyruğunu çeken yaramaz çocuk, çifte yiyince ağlayarak annesine koştu.
- Kısrağın yavrusuna fazla yaklaşan çoban köpeği çifte yedi, iki gün topallayarak dolaştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yemek burada ağızla bir şey yemeyi değil, bir darbeye uğramayı anlatır. Türkçede tokat yemek, dayak yemek, kurşun yemek de aynı kullanımla kurulur. Kalıbın öznesi darbeyi alan taraftır.
Tekme yemek, birinin ayağından darbe almaktır; vuran bir insan da olabilir. Çifte yemekte ise vuran, at ya da eşek gibi bir hayvandır ve darbe arka ayaklarla gelir. Tekme yemenin ihanete uğramak anlamı da vardır; çifte yemek bu anlamı taşımaz.
Bu atasözü, insana çok bağlı olan kimselerin bile bir gün onu incitebileceğini söyler. Atasözü bunu tepen at ve ısıran köpek görüntüsüyle anlatır. Kendi atından çifte yiyen biri, atasözündeki durumu gerçek anlamıyla yaşamış olur.