Anlamı
değersiz, aşağılık bir kimse olmak:
'Önüme hiç kimse duramaz bunun için, ciğeri on para etmez adam onlar.' -K. Korcan.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişiyi değersiz, itibarsız ve ahlaken aşağı görmek için kullanılır. İçindeki dil serttir; yalnızca işe yaramazlığı değil, neredeyse insanî kıymetin yokluğunu vurgular. Bu yüzden ağır aşağılamalar ve sert konuşma bağlamlarında yer alır. Sözün etkisi, insanı bir bedel ölçüsüne indirip o değeri neredeyse sıfıra çekmesinden gelir. Böylece karşı tarafın yalnız davranışı değil, bütünüyle kişiliği hedef alınmış olur. Deyim kaba ve kırıcı bir konuşma aracıdır. Bu nedenle bağlamı sertleştiğinde çok çarpıcı duyulur. İçindeki küçültme, muhatabın onuruna doğrudan yönelir. Bu yüzden gündelik bir sitem değil, sert bir değersizleştirme ifadesidir. Aşağılayıcı tonu da oldukça keskindir. Bu sertlik, ifadenin bütün yükünü taşır. Kabalığı bilinçli bir seçimdir.
Örnek Cümleler
- Bunca yalandan sonra onun ciğeri beş para etmez biri olduğunu düşündü.
- Mahallede kimse o adam için 'ciğeri beş para etmez' sözünü boşuna söylemiyordu.
- İş çıkarı için herkesi satan birinin ciğeri beş para etmez derler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü karşıdaki kişiyi yalnız eleştirmez, neredeyse tüm değerini siler. Bu da ifadeyi ağır bir küçümsemeye dönüştürür.
Genellikle öfke, küçümseme ve ahlaki yargı tonuyla söylenir. Nötr bir anlatım olarak pek kullanılmaz. Bu deyim, bir kişiyi değersiz, itibarsız ve ahlaken aşağı görmek için kullanılır.
Çünkü bir eylemi değil, kişinin genel değerini ölçen bir yargı kurar. Bu yüzden daha sert hissedilir.