Anlamı
yalnızca kendini ve kendi durumunu gözeterek çıkar sağlamak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, kişinin ortak yararı ya da doğru olanı değil, yalnızca kendisine ne kazandıracağını düşünerek hareket etmesini anlatır. Çıkarına bakmak, hesaplı davranışın menfaatçi tarafa kaymış hâlidir. Deyimde açık bir bencillik vurgusu vardır. İnsan bazen zorunluluktan kendi çıkarını korur, bazen de her şeyi bu ölçüyle değerlendirir; deyim asıl olarak ikinci durumu hedef alır. Bu yüzden söz, ilişkilere güveni azaltan tavırlar için sık kullanılır. Özellikle kriz anlarında kimin yanında durduğunu değil ne kazanacağını düşünen kişiler için söylenir. Deyimin sertliği, çıkarın burada yalnız bir ihtiyaç değil, karakter ölçüsü hâline gelmesinden gelir. Bu sözü kullanan kişi, karşısındakinin niyetinin temiz olmadığı kanaatine çoktan varmıştır. Böylece deyim, davranışın arkasındaki menfaat hesabını da açıkça eleştirmiş olur.
Örnek Cümleler
- İş arkadaşı olan biteni "çıkarına bakmak" sözleriyle özetledi.
- Herkes emek verirken onun sadece çıkarına bakması tepki çekti.
- Bu meselede biraz da ortak iyiliği düşün, sürekli çıkarına bakma.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Her durumu yalnız kendi kazancı bakımından değerlendiren ve ortak yararı geri plana iten davranış biçimini eleştirir.
Çünkü kişi ilkeye değil çıkara göre davrandığında, başkaları onun samimiyetinden kuşku duyar. Bu deyim, kişinin ortak yararı ya da doğru olanı değil, yalnızca kendisine ne kazandıracağını düşünerek hareket etmesini anlatır.
İkisi çok yakındır; biri niyeti, diğeri o niyetin somut davranışa dönüşmesini daha açık gösterir. Çıkarına bakmak, hesaplı davranışın menfaatçi tarafa kaymış hâlidir.