Anlamı
çözüm bulamamak, çözümsüz durumda olmak:
'Şu sıralar tam bir çıkmazdayım anlayacağın.' -İ. Aral.
Detaylı Açıklama
Çıkmazda olmak, çözüm bulamamak, çözümsüz bir durumda bulunmaktır. Kalıp bir anı değil, süren bir hâli anlatır; kişi bir süredir aynı yerde sıkışıp kalmıştır. Öznesi bir kişi olabileceği gibi bir şirket, bir aile ya da bir görüşme de çıkmazda olabilir. Sorun bir borç, bir karar, bir aşk ya da bir iş seçimi olabilir. Kişi iki yol arasında kalmış da olabilir, önünde hiçbir yol görmüyor da olabilir. Söz bir dertleşmede, bir itirafta ya da bir haber yorumunda geçebilir. Kendi durumunu anlatan kişi, karşısındakinden anlayış ya da yardım bekleyebilir. Kalıp tam, büsbütün gibi sözlerle güçlendirilebilir: tam bir çıkmazdayım. Çıkmazdan çıkmak, yeniden bir yol bulmayı anlatır.
Örnek Cümleler
- Hem annesine bakmak hem de yeni işine yetişmek zorunda kalan Deniz, iki aydır çıkmazda olduğunu söylüyordu.
- Krediyi ödeyemeyen ama dükkânı da satamayan esnaf, bir süredir çıkmazda olduğu için geceleri uyuyamıyordu.
- Sınır görüşmeleri yıllardır çıkmazda olduğu için kapı açılmıyor, köylüler karşı yakadaki tarlalarına ulaşamıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıkta konuşan kendi durumunu bir dostuna açar: Şu sıralar tam bir çıkmazdayım anlayacağın. Tam sözü sıkışıklığın derecesini güçlendirir. Anlayacağın sözü ise sözün bir dertleşme içinde söylendiğini sezdirir.
Çaresiz kalmak, çözüm yolu, çıkar yol bulamamaktır ve anlamca çıkmazda olmaya çok yakındır. Çıkmazda olmak, aynı durumu kapalı bir yolun görüntüsüyle anlatır. Çözüm bulamayan biri için iki kalıp birbirinin yerine kurulabilir.
Atasözüne göre her sıkıntının, her üzüntünün bir çaresi vardır. Çıkmazda olan biri ise o çareyi henüz bulamamıştır. Bu yüzden atasözü, çıkmazda olan birini teselli ederken ona umut vermek için söylenebilir.