Anlamı
1) sevinç, öfke, kızgınlık vb. duygular sonucu aşırı ölçüde heyecanlanmak; 2) kendine hâkim olamamak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, sevinç, öfke, korku ya da heyecan gibi güçlü duyguların etkisiyle kişinin kendini tutamayacak kadar sarsılmasını anlatır. Çılgına dönmek, sıradan bir duygulanma değil, taşan ve bedene vuran bir yoğunluktur. İnsan ya sevinçten zıplar ya öfkeden kendini kaybeder ya da ne yapacağını şaşırır. Deyimin geniş kullanımı buradan gelir. Çok farklı duygular için söylenebilir ama ortak nokta aşırılıktır. Kişinin normal sınırlarının dışına çıktığı anı yakalar. Deyim bu yüzden hem komik hem tehlikeli görünen sahneleri anlatabilir. Bir çocuk sevincinden, bir yetişkin öfkesinden, bir kalabalık panikten çılgına dönebilir. Bu genişlik, sözü günlük dilde çok işlevli hâle getirir. Aynı zamanda çevredeki herkesin fark ettiği bir taşma hâli anlatıldığı için, çoğu kez dışarıdan gözlem cümlesi olarak kurulur. İçerideki duygunun görünürdeki patlamaya dönüşmesi bu deyimin asıl gücüdür.
Örnek Cümleler
- Komşular bu duruma "çılgına dönmek" deyip geçti.
- Öğretmen bu durumu "çılgına dönmek" ifadesiyle anlattı.
- Haksız suçlamayı işitince bir an için çılgına dönmüş gibiydi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü asıl vurgu duygunun türüne değil, onun olağan sınırları aşacak kadar yoğun yaşanmasına yöneliktir. Deyim bu yüzden hem komik hem tehlikeli görünen sahneleri anlatabilir.
Ani haber, büyük öfke, taşkın sevinç ve kontrolün zorlaştığı duygusal anlarda daha etkili olur. Bu deyim, sevinç, öfke, korku ya da heyecan gibi güçlü duyguların etkisiyle kişinin kendini tutamayacak kadar sarsılmasını anlatır.
Çünkü deyim yalnız duyguyu değil, o duygunun bedensel ve davranışsal taşmasını da hissettirir. Deyimin geniş kullanımı buradan gelir.