Anlamı
bir kimse, başkalarına bol bol yaptığı yardımı kendi yakınlarına yapmaz.
Detaylı Açıklama
Çıra dibi karanlık olur atasözü, bir kimsenin başkalarına bol bol yaptığı yardımı kendi yakınlarına yapmadığını söyler. Atasözünde iki taraf vardır: yardımdan yararlanan yabancılar ve yararlanamayan yakınlar. Bol bol sözü, kişinin cömert olduğunu gösterir; sorun cömertliğin yönündedir. Yakınlar bir eş, bir çocuk, bir kardeş ya da bir komşu olabilir. Söz bir sitem olarak duyulabilir: herkese koşuyorsun, bize gelince yoksun. Atasözü bu dengesizliğin sebebini söylemez. Bir doktorun, bir öğretmenin, bir hayırseverin ya da bir ustanın durumu bu atasözüyle yorumlanabilir. Atasözü yardımın dağılışındaki bir dengesizliğe dikkat çeker. Sözü söyleyen, yardımdan yoksun kalan yakınlardan biri olabileceği gibi durumu dışarıdan gören bir tanık da olabilir. Yardım para, emek, zaman ya da ilgi biçiminde olabilir.
Örnek Cümleler
- Bütün köyün hastasına koşan doktorun yaşlı annesi, kontrollerine komşusuyla gidince, çıra dibi karanlık olur, dedi.
- Yüzlerce öğrenciye ücretsiz ders veren öğretmenin kendi oğlu sınavda başarısız olunca eşi, çıra dibi karanlık olur, diye iç çekti.
- Derneğe her ay büyük bağış yapan işadamının borç içindeki kardeşi, çıra dibi karanlık olur, diye yakındı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çıra, reçineli olduğu için kolay tutuşan ve ışık veren bir odun parçasıdır. Yanan çıranın ışığı çevreye yayılır, ama tutulduğu yer, dibi gölgede kalır. Atasözü bu görüntüyle kişinin iyiliğinin uzağa ulaşıp en yakınına ulaşmamasını anlatır.
Mum dibine ışık vermez, etkili kişinin kendi yakınlarına yardımcı olamadığını söyler; görüntü neredeyse aynıdır. Çıra dibi karanlık olur ise kişinin başkalarına bol bol yardım ettiğini ayrıca belirtir. Biri yardımın yetersizliğini, öteki yönündeki dengesizliği öne çıkarır.
Armut sözüne göre bir kimse önce yakınlarına yararlı olur. Çıra dibi karanlık olur ise bunun tersini, yakınların yardımdan yoksun kaldığını anlatır. İki söz aynı dip görüntüsünü karşıt iki sonuç için kullanır.