Deyim

Çırpı Vurmak Ne Demek?

Anlamı

boyaya batırılmış ipin gerilip çabucak çırpılmasıyla yüzeylere çizgi çekmek.

Detaylı Açıklama

Çırpı vurmak, boyaya batırılmış ipin gerilip çabucak çırpılmasıyla bir yüzeye çizgi çekmektir. Kalıp marangozlukta, duvarcılıkta, döşeme işlerinde ya da kereste biçmede geçebilir. Çekilen çizgi bir tahtanın kesileceği yeri, bir duvarın örüleceği hattı ya da bir döşemenin sırasını gösterebilir. İşi tek başına yapmak güç olabilir; ipin bir ucunu biri, öteki ucunu başkası tutabilir. Kalıp bir yüzeyle birlikte kurulabilir: tahtaya, duvara, döşemeye çırpı vurmak. Kalıp bir ustanın işini anlatan cümlelerde, bir yapım ya da onarım sahnesinde geçer. Boyanın rengi ve ipin uzunluğu işe göre değişebilir. Söz bir ustanın çırağına iş öğrettiği bir anıda da yer alabilir. Çizgi çekildikten sonra asıl iş, yani kesme, örme ya da dizme başlar.

Örnek Cümleler

  1. Döşemeci, parke tahtalarını dizmeden önce zemine iki uçtan gerdiği boyalı iple çırpı vurdu.
  2. Duvar ustası, tuğlaların düz gitmesi için temelin üstüne mavi boyalı iple çırpı vurdu.
  3. Kerestecinin çırağı kalasın bir ucunu tutarken usta ipi çekip bırakarak çırpı vurdu; tahtanın üstünde dümdüz bir çizgi belirdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

İp önce boyaya batırılır, sonra iki ucundan yüzeyin üstünde gerilir. Ortasından biraz kaldırılıp bırakılan ip yüzeye çarpar ve değdiği yerde boyadan düz bir iz kalır. Tanımdaki ipin çırpılması bu çabuk vuruşu anlatır.

Çetele çekmek de çizgi çizmeyi anlatır, ama amacı hesap tutmaktır; her çizgi bir sayıyı gösterir. Çırpı vurmakta ise çizgi bir yüzeyde düzgün bir hat oluşturmak için çekilir. Biri saymanın, öteki ölçünün ve hizanın aracıdır.

Bu atasözü, bir işe başlamadan önce bütün yönlerinin iyice düşünülmesini öğütler. Çırpı vurmak da kesmeden ya da örmeden önce yapılan bir hazırlıktır; çizgi işin nereden yürüyeceğini gösterir. Atasözü bu özeni bir öğüt olarak, deyim somut bir iş olarak anlatır.