Anlamı
1) kaçmak, savuşup gitmek; 2) argo ölmek:
'Adam bir hafta içinde cızlamı çekerse hiç günahım yokken adım kötüye çıkar.' -T. Yücel.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir yerden hızla savuşup gitmek, kaçmak ya da argo kullanımda ölmek anlamında kullanılır. Konuşma dili ve argo havası taşıdığı için sert ve günlük bir tınıya sahiptir. Birinci anlamında insanın ortadan hızla kaybolmasını anlatır; ikinci anlamında ise ölüm, sert ve alaycı bir dille söylenmiş olur. Deyimin gücü, olayın ani ve kaba yanını duyurmasından gelir. Özellikle sert çevre konuşmalarında ve sokak dili içinde doğal görünür. Nazik ya da edebî bir söyleyiş değildir. Tam tersine, hızlı ve hoyrat bir ifade olarak çalışır. Bu sözde nezaket yerine sertlik, açıklama yerine kestirme bir tavır vardır. O yüzden kavga, tehdit, sokak jargonu ya da kaba şaka ortamlarında daha çok karşımıza çıkar.
Örnek Cümleler
- Annem telefonda "cızlamı çekmek" diye yakındı.
- Mahalleli onun halini "cızlamı çekmek" diye tarif ediyordu.
- Sınıf arkadaşım sınavdan sonra "cızlamı çekmek" dedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hem kaçmayı hem ölümü kaba ve sert bir dille anlatır. İçinde incelikten çok sokak ağzı sertliği vardır.
Sokak dili, sert mahalle anlatıları ve argo konuşmalar içinde daha doğal görünür. Resmî ya da ölçülü dilde ağır kaçar.
İkisinde de ani biçimde ortadan yok olma hissi vardır. Deyim bu kayboluşu sert bir üslupla verir.