Anlamı
verilen bir armağanın sunulduğu kimseye değerine uygun olmadığını ve verenin gücünün ancak buna yettiğini özür yollu anlatmak için söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Çoban armağanı çam sakızı, bir armağanı verirken söylenen bir özür sözüdür. Veren kişi armağanının karşısındakinin değerine uygun olmadığını ve gücünün ancak buna yettiğini anlatır. Söz bir alçak gönüllülük taşır; armağan küçüktür ama içtenlikle verilmiştir. Konuşan armağanı verendir; söz armağanı uzatırken ya da ardından söylenir. Armağan bir kavanoz reçel, bir el işi, bir kitap, bir demet çiçek ya da bir köy ürünü olabilir. Karşı taraf bu söze teşekkürle, armağanı beğendiğini söyleyerek karşılık verebilir. Sözün sıraları değiştirilmiş çam sakızı çoban armağanı biçimi de aynı anlamdadır. Söz bir ziyarette, bir düğünde, bir bayram günü ya da bir veda anında duyulabilir. Armağanı alan kişi, verenden daha varlıklı ya da daha yüksek bir konumda olabilir.
Örnek Cümleler
- Köyden gelen teyze, bir kavanoz ev yapımı tarhanayı doktorun masasına bırakıp çoban armağanı çam sakızı dedi.
- Öğretmenlerinin emeklilik gününde öğrenciler, kendi elleriyle yaptıkları kartı uzatırken çoban armağanı çam sakızı diye özür dilediler.
- Yeni evli çifte ördüğü sofra örtüsünü veren yaşlı komşu, çoban armağanı çam sakızı deyip mahcup bir gülümsemeyle oturdu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çoban, elinde fazla bir şey olmayan, dağda bayırda yaşayan kişiyi; çam sakızı ise onun bulup verebileceği küçük, bedelsiz bir armağanı canlandırır. Çoban daha fazlasını veremez ama elindekini sunar. Söz bu görüntüyle armağanın küçüklüğünü ve verenin içtenliğini birlikte anlatır.
Azı çoğa saymak, verilen küçük bir armağanı çok beğenmektir; bu sözü armağanı alan söyler ya da onun için söylenir. Çoban armağanı çam sakızı ise armağanı verenin ağzından çıkar. Biri verenin özrünü, öteki alanın gönül hoşluğunu anlatır.
Söz özür yollu söylendiği için armağanı veren kişinin ağzına yakışır. Alan kişinin armağanı küçük görüp bu sözü söylemesi bir küçümseme gibi anlaşılabilir. Söz, verenin kendi armağanını anlatmasına uygundur.