Deyim

Darbe Vurmak (indirmek) Ne Demek?

Anlamı

iyi olan bir durumu kötüye dönüştürmek:
'Abdülhamit, Midhat Paşa'nın katli ile fikir denilen kuvvete ağır bir darbe vurmuş.' -H. E. Adıvar.

Detaylı Açıklama

Darbe vurmak, iyi olan bir durumu kötüye dönüştürmektir. Sözlük indirmek fiilini de ayraç içinde verir: darbe indirmek. Darbenin yöneldiği şey -e ekiyle anılır: itibara, ekonomiye, güvene, bir düşünceye darbe vurmak. Özne bir karar, bir olay, bir kurum ya da bir insan olabilir. Kalıbın ağırlığı dönüşümdedir: önce iyi olan bir şey, vurulan darbeyle bozulur. Darbenin bilerek mi vurulduğu tanımda yoktur; yanlış bir karar da istemeden aynı sonucu doğurabilir. Darbenin büyüklüğü öne konan bir sözle belirtilebilir: onarılması güç, ciddi, kalıcı. Söz bir tarih anlatısında, bir siyaset yorumunda ya da bir şirket haberinde geçebilir. Darbenin onarılıp onarılmadığı cümlenin devamına kalır. Kalıp bozulmanın kendisini değil, onu getiren etkiyi öne çıkarır.

Örnek Cümleler

  1. Yanlış etiketlenen ürünlerin geri çağrılması, firmanın kırk yıllık güvenilirliğine ağır bir darbe vurdu.
  2. Belediyenin park alanını otoparka çevirme kararı, mahallenin huzurlu yaşamına darbe indirdi.
  3. Ani bir kuraklık, yıllardır büyüyen köy kooperatifinin üretimine darbe vurdu ve üyelerin yarısı ayrıldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

H. E. Adıvar'ın cümlesinde darbe fikir denilen kuvvete vurulur: Abdülhamit, Midhat Paşa'nın katli ile fikir denilen kuvvete ağır bir darbe vurmuş. Bir olay, bir düşünce akımını kötü bir duruma sokar.

Bir çuval inciri berbat etmek, düzelmekte olan bir durumu yersiz, yanlış davranışlarla bozmaktır. Darbe vurmanın tanımı ise bozulmanın nasıl geldiğini anmaz. Birinde düzelme sürerken gelen bir hata, ötekinde iyi bir durumun kötüye çevrilmesi anlatılır.

Atasözüne göre kötü bir kişi, davranış ya da söz büyük bir topluluğun huzurunu bozmaya yeter. Darbe vurmak da iyi bir durumu kötüye çevirir. Atasözü bozulmanın küçük bir kaynaktan gelebileceğini vurgular.