Anlamı
yazı makinesiyle yazmak:
'İmtihanlarına çalışırken destek veriyor, tezlerini daktiloya çekiyordu.' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Daktiloya çekmek, el yazısıyla hazırlanmış, dağınık notlar hâlinde bırakılmış ya da müsvedde olarak duran bir metni daktiloda temiz, okunur ve sunulabilir biçime dönüştürmek anlamına gelir. Bu ifade yalnız yazma eylemini değil, metni resmî, ciddi ve son hâline yakın bir biçime kavuşturma sürecini de anlatır. Özellikle tezler, dilekçeler, raporlar, mektuplar ve roman müsveddeleri için kullanılmıştır. Geçmişte bir metni daktiloya çekmek ayrı bir emek isterdi; çünkü yanlış tuş, kaymış satır ya da kâğıt hatası tüm sayfayı bozabilirdi. Bu yüzden sözün içinde dikkat, sabır ve titizlik hissi vardır. Bugün daha nostaljik bir tını taşısa da eski büro düzenini, yazı makinelerini ve kâğıt üstünde yürüyen özenli üretim alışkanlığını hâlâ güçlü biçimde çağrıştırır.
Örnek Cümleler
- Hocasının karışık el yazısı notlarını günlerce uğraşarak sayfalar dolusu daktiloya çekti.
- Babam mahkeme dilekçelerini eskiden kendi eliyle değil, sekreterine daktiloya çektirirmiş.
- Romanın son bölümünü temize çekmek için bütün gece daktiloya çekti.
Kökeni ve Hikayesi
Daktilo kelimesi Fransızca 'dactylo' üzerinden Türkçeye girmiştir. İfade de yazı makinesinin bürolarda yaygınlaştığı dönemlerde yerleşmiş, özellikle sekreterlik ve memuriyet dili içinde kalıplaşmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bu söz çoğu zaman dağınık, karalama ya da el yazısı hâlindeki metnin düzenlenmiş, okunur ve sunulabilir biçime geçirilmesini anlatır. Bu yüzden yalnız yazmak değil, metni disipline etmek anlamı da hissedilir.
Eski dönem anlatılarında, anılarda, edebiyat konuşmalarında ve büro tarihine ilişkin metinlerde hemen anlaşılır. Günlük hayatta daha seyrek duyulsa da özellikle belli bir kuşağın hafızasında hâlâ canlıdır.
Bilgisayarda yazmak daha hızlı, kolay düzeltilebilir ve sıradan bir işlem gibi algılanır. Daktiloya çekmek ise emek isteyen, dikkat gerektiren ve geçmiş dönemin çalışma disiplinini hatırlatan daha somut bir eylem çağrıştırır.