Anlamı
yazı makinesiyle yazmak:
'İmtihanlarına çalışırken destek veriyor, tezlerini daktiloya çekiyordu.' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Daktiloya çekmek, yazı makinesiyle yazmaktır. Kalıp elde bulunan bir metnin daktiloda temize geçirilmesini de anlatabilir. Çekmek fiili burada bir metni bir yerden başka bir yere geçirmek, aktarmak demektir; fotoğraf çekmek, temize çekmek gibi. Metin bir tez, bir ödev, bir dilekçe, bir şiir ya da bir senaryo olabilir. İş bir başkası için de yapılabilir; sözlüğün tanığında bir kişi başkalarının tezlerini daktiloya çeker. Kalıp yönelme ekiyle kurulur: metni daktiloya çekmek. Söz bir öğrenci yurdunda, bir büroda ya da evde, masa başında geçen bir sahneyi anlatabilir. Daktiloya çekilen metin daha okunaklı, daha resmî bir görünüm kazanır. Bugün bu işi bilgisayar görür; ama kalıp eski yazı işleri anlatılırken hâlâ kullanılır.
Örnek Cümleler
- Annem, babamın el yazısıyla doldurduğu mahkeme tutanaklarını her akşam mutfak masasında daktiloya çekerdi.
- Yeni şiirlerini dergiye göndermek isteyen genç şair, eski bir daktilo ödünç alıp hepsini daktiloya çekti.
- Okuma yazma bilmeyen komşusunun anlattıklarını not alan Ahmet, mektupları bürodaki makinede daktiloya çekip postaya veriyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümlede bir kişi, sınavlarına çalışan birilerine destek olur ve onların tezlerini daktiloya çeker. Kalıp burada başkası için yapılan bir yardımı anlatır. Tez, öğrencinin kendi emeğidir; onu daktiloya çeken ise yazıyı temize geçirir.
Temize çekmek, bir yazının karalamasını temiz olarak yazmaktır; tanımda hangi araçla yazıldığı belirtilmez. Daktiloya çekmekte araç yazı makinesidir. Üstü çizili, karalanmış bir metin daktiloya çekilince temize de çekilmiş olur.
Bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar, bazı işlerin yardımcısız yapılamayacağını söyler. Sözlüğün tanığında da tezleri daktiloya çeken kişi bir yardım eder. Atasözü yardımlaşmanın gereğini, deyim o yardımın biçimlerinden birini gösterir.