Anlamı
yalan dolanla gizlice kötü iş görmek:
'Beyefendi dalaveresini döndüreceği yerleri adamlarından hiç kimseye söylemedi.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Dalavere çevirmek, bir işi açık ve dürüst biçimde değil, yalan, dolan, hile ya da gizli hesaplarla yürütmek anlamına gelir. Deyim yalnızca küçük bir kurnazlığı değil, perde arkasında kurulmuş bir düzeni ve başkalarını aldatmaya dönük bilinçli niyeti de içerir. Bu yüzden ticarette, aile içinde, iş yerinde, ortaklıklarda ya da siyaset konuşmalarında rahatça kullanılır. Sözün içinde gizlilik, çıkar hesabı ve güven sarsıcı bir tavır vardır. Bir kişi dalavere çeviriyorsa, görünen ile gerçekte olan arasında mutlaka bir fark bulunduğu sezilir. Deyim halk dilinde çok canlıdır ve çoğu zaman açık bir suçlama taşır. Kısacası dalavere çevirmek, dürüstlüğü bırakıp işi gizli hesaplarla yürütmeyi ve başkasını oyuna getirmeyi anlatan sert, argo tınlı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- İhalenin öncesinde birilerin gizliden gizliye dalavere çeviriyor olması herkesi huzursuz etti.
- Dalavere çevirerek işi kendi akrabalarına verdiklerini mahkeme kararıyla sonunda ortaya çıkardılar.
- Bu kadar açıktan dalavere çeviren bir insana etrafındaki kimse kolay kolay güvenemez.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bu deyim açık davranmayan, gizli hesap kuran ve karşı tarafı yanıltmaya çalışan bir tavrı anlatır. Bir yerde dalavere varsa, insanlar söylenen sözlerin arkasında başka bir amaç aramaya başlar.
Evet, kullanım alanı oldukça geniştir. Bazen ufak bir ayak oyunu için söylenir, bazen de ciddi bir yolsuzluk veya örgütlü aldatma için kullanılır. Derecesini bağlam belirler; ama temelinde gizli menfaat vardır.
İş çevirmek de olumsuz bağlamda kullanılabilir ama daha muğlaktır. Dalavere çevirmek ise çok daha nettir; hilenin, yalanın ve gizli hesabın bulunduğunu daha açık biçimde hissettirir.