Deyim

Dalavere Çevirmek (dalaveresini Döndürmek) Ne Demek?

Anlamı

yalan dolanla gizlice kötü iş görmek:
'Beyefendi dalaveresini döndüreceği yerleri adamlarından hiç kimseye söylemedi.' -Ö. Seyfettin.

Detaylı Açıklama

Dalavere çevirmek ya da dalaveresini döndürmek, yalan dolanla gizlice kötü iş görmektir. Kalıpta üç öğe bir aradadır: yalan dolan, gizlilik ve kötü bir iş. Yapılan iş bir hile, bir vurgun, bir kandırmaca, bir sahtecilik ya da bir çıkar oyunu olabilir. Kişi bunu çevresindekilerden saklar. Söz bir ticarette, bir resmî dairede, bir aile mirasında ya da bir siyaset sahnesinde geçebilir. Kalıp kınayıcıdır; yapanı açıkça suçlar. Dalavere sözcüğü hile ve düzen demektir. Çevirmek ve döndürmek fiilleri, işin bir dolap gibi gizlice döndürüldüğünü sezdirir. İyelikli biçimde kişinin kendi dalaveresi öne çıkar: dalaveresini döndürmek. Kalıp sürüp giden bir işi de, bir kez yapılmış bir hileyi de anlatabilir.

Örnek Cümleler

  1. Kooperatifin muhasebecisi yıllarca sahte faturalarla dalavere çevirmiş, üyelerin parasını kendi hesabına aktarmış.
  2. Miras paylaşılırken ağabey, kardeşlerinden habersiz tapu müdürlüğünde dalaveresini döndürüp tarlaları kendi üstüne geçirdi.
  3. İhaleye giren iki firma gizlice anlaşıp fiyatları şişirerek dalavere çevirdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümlede beyefendi, dalaveresini döndüreceği yerleri adamlarından hiç kimseye söylemez. Tanık, kalıbın gizlilik yanını açıkça gösterir. Kişi işini en yakın adamlarından bile saklar; kimin nerede ne yapacağını yalnız kendisi bilir.

Dolap çevirmek, hile ve dalavere ile iş yapmaktır; sözlük onu tanımlarken dalavere sözcüğünü kullanır. Dalavere çevirmek buna yalan dolanı ve gizliliği açıkça ekler. İki kalıp da çevirmek fiiliyle kurulur.

Bu atasözü, işini hile ile yürüten kimsenin sonunda yakayı ele vereceğini söyler. Dalavere çeviren kişi de işini hileyle yürütür. Atasözü bu işin sonuna, deyim işin kendisine bakar.