Deyim

Dalıp Çıkmak Ne Demek?

Anlamı

1) deniz, göl vb. yerlerde suyun içinde kaybolup yeniden görünmek; 2) deniz, göl vb. içinde kısa süre kalmak: Biz bir dalıp çıkacağız. 3) birçok yere girmek: Nerede bulunduğu belli olmaz, her yere dalıp çıkar.

Detaylı Açıklama

Dalıp çıkmak üç anlamda kullanılır. Birincisi suyla ilgilidir: deniz, göl ya da benzeri bir yerde suyun içinde kaybolup yeniden görünmek. Bir yüzücü, bir martı ya da bir ördek suya girip az sonra yüzeye çıkabilir. İkinci anlam deniz ya da göl içinde kısa bir süre kalmaktır; kişi uzun uzun yüzmez, suya bir girip çıkar. Üçüncü anlamın suyla ilgisi yoktur: birçok yere girmek. Bu anlamda kalıp bir kişinin dükkân dükkân, ev ev, oda oda dolaşmasını anlatır. Üç anlamda da bir girişle bir çıkış art arda gelir. Cümledeki yer anlamı ayırır: denize dalıp çıkmak, her yere dalıp çıkmak. Üçüncü anlamda kalıp girilen yerlerde ne yapıldığını söylemez. Kişi kendi gününü de böyle anlatabilir: bütün mağazalara dalıp çıktım.

Örnek Cümleler

  1. Kayalıktan atlayan çocuk birkaç saniye görünmedi, sonra burnunu tutarak dalıp çıktı ve kıyıdakilere el salladı.
  2. Öğle sıcağında işten kaçan iki arkadaş gölde şöyle bir dalıp çıktı, ıslak saçlarla yeniden tezgâhın başına geçti.
  3. Bayram arifesinde Ayşe Teyze çarşıda her dükkâna dalıp çıktı; kumaşçıya, aktara, kasaba uğradı, hiçbirinde oyalanmadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Biz bir dalıp çıkacağız örneği ikinci anlamı, yani denizde ya da gölde kısa süre kalmayı gösterir. Nerede bulunduğu belli olmaz, her yere dalıp çıkar örneği ise üçüncü anlamdadır. İkinci örnekte su yoktur; dalmak burada bir yere girmek demektir.

Girip çıkmak, bir yere kısa süre kalmak üzere uğramak ya da bir yere sık sık gelmektir. Dalıp çıkmanın son anlamı da birçok yere girmeyi anlatır. Fark şuradadır: girip çıkmak aynı yere tekrar tekrar gelmeyi de kapsar, öteki kalıp ise uğranan yerlerin çokluğuna bakar.

Bu atasözü, aylak kimsenin yeri yurdu belli olmadığını söyler. Dalıp çıkmanın üçüncü anlamındaki sözlük örneği de nerede bulunduğu belli olmayan birini anlatır. Atasözü bunu aylaklığa bağlar; dalıp çıkmak yalnız birçok yere girmeyi bildirir, sebebini söylemez.