Deyim

Damarı (damarları) Kabarmak Ne Demek?

Anlamı

bir huy veya duygu güçlü bir biçimde ortaya çıkmak:
'Birden nasihat damarlarının kabardığını duydu.' -Ö. Seyfettin.

Detaylı Açıklama

Damarı kabarmak, bir huyun ya da bir duygunun güçlü bir biçimde ortaya çıkmasıdır. Kalıpta damar sözcüğü huyu ya da duyguyu karşılar ve hangi huy olduğu tamlayanla belirtilir: nasihat damarı, öfke damarı, şairlik damarı, taraftarlık damarı. Kişide var olan bu yön bir anda öne çıkar. Ortaya çıkışı bir söz, bir olay ya da bir hatıra tetikleyebilir. Huy iyi de olabilir, hoş karşılanmayan bir yan da: biri cömertlik damarı, öteki kıskançlık damarı olabilir. Kalıbın çoğul biçimi de vardır: damarları kabarmak. Bir öğretmen eski mesleğini anarken öğretmenlik damarının kabardığını söyleyebilir. Duygunun dışa nasıl vurduğu cümleye kalır: uzun bir konuşma, bir öğüt, bir gözyaşı ya da bir küslük olabilir.

Örnek Cümleler

  1. Torununun okul ödevini görünce emekli öğretmenin hocalık damarı kabardı, çocuğa yarım saat kesirleri anlattı.
  2. Eski takımının adı anılınca dedemin taraftarlık damarı kabardı, kırk yıl önceki şampiyonluk maçını baştan sona anlattı.
  3. Kardeşinin yeni arabasını gören Sinan'ın kıskançlık damarları kabardı, akşam yemeği boyunca ağzını açmadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Ö. Seyfettin'in cümlesinde nasihat damarları kabarır: birden nasihat damarlarının kabardığını duydu. Kişi öğüt verme isteğinin içinde yükseldiğini kendisi de hisseder. Cümledeki birden sözü, bu isteğin ansızın ortaya çıktığını gösterir.

Damarı tutmak, kötü huyun, aksiliğin depreşmesi, inatlaşmaktır. Damarı kabarmak ise herhangi bir huyun ya da duygunun güçlü bir biçimde ortaya çıkmasıdır; bu huy iyi de olabilir. Biri aksiliğe ve inada bağlıdır, öteki duygunun türünü tamlayana bırakır.

Bu atasözü, içten içe, gizlice gelişen olayların ya da duyguların bir yerde patlak verdiğini söyler. Damarı kabaran kişide de bir duygu birden dışa vurur. Atasözü bu çıkışı içte biriken bir gelişmeye bağlar; deyim yalnız çıkışın kendisini anlatır.