Anlamı
birdenbire ve yersiz olarak:
'Baba çocuğunun bu damdan düşercesine cevabına kızdı.' -İ. H. Baltacıoğlu.
Detaylı Açıklama
Damdan düşercesine, bir sözün ya da davranışın aniden ve yersiz biçimde ortaya çıkmasını anlatan deyimlerden biridir. Damdan düşer gibi ile çok yakın anlam taşır; fakat anlatımda biraz daha tasvirli ve vurgulu bir hava yaratır. Kişi, konuşmanın bağlamını kurmadan, karşı tarafı hazırlamadan veya uygun zamanı kollamadan çıkış yapmıştır. Bu yüzden söz, ani oluş kadar uyumsuzluğu ve şaşırtıcılığı da taşır. Gündelik konuşmada, beklenmedik sorular, alakasız müdahaleler ve sert konu geçişleri için son derece kullanışlıdır. İçinde hafif serzeniş vardır; çünkü söylenenin asıl sorunu içeriğinden çok, geliş biçimidir. Deyim, zamanlama hatasını görünür kılan pratik bir anlatım sağlar. Böylece söylenen sözün değil, söyleniş zamanının sorunlu olduğunu da açıkça hissettirir.
Örnek Cümleler
- Çocuk tam sakinleşmişti, babası damdan düşercesine aradan yıllar geçmiş eski meseleyi açtı.
- Misafirlerin huzurlu ortasında damdan düşercesine para istemesi oradaki herkesi gerdi.
- Konuyla en ufak ilgisi yokken damdan düşercesine yönetici değişecek deyince ortalık karıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada mesele sadece söylenen şey değildir; onun hangi anda ve nasıl ortaya atıldığıdır. Uygun zemin kurulmadan yapılan çıkış, içeriği ne olursa olsun yersiz ve sarsıcı görünür.
Bağlam kurmadan konu açmayı, topluluk içinde hazırlıksız soru sormayı, ilişkisi olmayan yerden sert bir meseleye atlamayı ve karşı tarafın ruh hâlini hiç hesaba katmamayı görünür kılar.
Damdan düşercesine daha çok bir çıkışın ani ve uygunsuz olmasına odaklanır. Damdan çardağa atlamak ise mantık bağı kurmadan konudan konuya sıçramayı anlatır. Biri zamanlama, diğeri düşünce akışı sorununu öne çıkarır.