Anlamı
1) sürüyü otlatmak, korumak ve gerektiğinde süt sağmak:
'Davar güden, tarlaya bakan, odun kesmeye giden hep benim.' -Y. K. Karaosmanoğlu. 2) argo işe yaramayan, aptal veya acemi insanları kendi çıkarları doğrultusunda kullanmak.
Detaylı Açıklama
Davar gütmek iki anlamda kullanılır. Birincisi sürüyü otlatmak, korumak ve gerektiğinde süt sağmaktır. Bu iş bir çobanın, bir köylü çocuğunun ya da bir aile büyüğünün olabilir; sürü sabah otlağa çıkarılır, akşam ağıla getirilir. Korumak sürüyü kurttan, hırsızdan ve kaybolmaktan gözetmektir. Süt sağmak işin bir parçası olarak anılır, ama sözlük bunu gerektiğinde diye sınırlar. İkinci anlam argodur: işe yaramayan, aptal ya da acemi insanları kendi çıkarları doğrultusunda kullanmak. Bu anlamda güdülen insanlardır ve kalıp küçümseme taşır. Güden kişi bir çete başı, kurnaz bir patron, bir elebaşı ya da bir dolandırıcı olabilir. Birinci anlam bir köy yaşamını, ikinci anlam sert bir eleştiriyi anlatır.
Örnek Cümleler
- Yaz tatilinde dedesinin köyüne giden Mehmet, sabahtan akşama kadar yaylada davar güttü.
- Kuraklık yüzünden otlak kalmayınca köyün çobanı davar gütmek için dağın öbür yamacına kadar çıktı.
- Çete başı, ne yaptığını bilmeyen gençleri kendi kirli işlerinde kullanıyor, yıllardır böylece davar güdüyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıkta konuşan, davar güden, tarlaya bakan, odun kesmeye giden kişinin hep kendisi olduğunu söyler. Kalıp burada birinci anlamdadır ve köydeki işlerden biri olarak anılır. Hep sözü bu işlerin yükünün tek kişide toplandığını gösterir.
Davar, koyun ve keçi gibi küçükbaş hayvanlar için kullanılan bir addır. Gütmek ise hayvanları otlatıp başında beklemektir. İkinci anlamda kalıp insanları bu hayvanlara benzetir; güdülen kişiler başkasının yönlendirmesiyle hareket eder.
Bu atasözü, yöneticisi, koruyucusu olmayan kişiyi ve topluluğu düşmanın ezdiğini söyler. Davar gütmenin birinci anlamı da sürüyü korumayı içerir. Atasözü koruyucunun yokluğunu, deyim onun yaptığı işi anlatır.