Anlamı
1) sürüyü otlatmak, korumak ve gerektiğinde süt sağmak:
'Davar güden, tarlaya bakan, odun kesmeye giden hep benim.' -Y. K. Karaosmanoğlu. 2) argo işe yaramayan, aptal veya acemi insanları kendi çıkarları doğrultusunda kullanmak.
Detaylı Açıklama
Davar gütmek, temel anlamıyla sürüyü otlatmak, kollamak ve gerektiğinde onun günlük bakımını üstlenmek demektir. Ancak deyimin ikinci ve argo anlamı, işe yaramayan, acemi ya da kolay yönlendirilebilen insanları kendi çıkarına göre kullanmayı anlatır. Bu çift anlam, sözü hem pastoral hem sert toplumsal bir alana taşır. Gerçek anlamında emek, sabır ve sorumluluk vardır; mecaz anlamında ise küçümseme ve yönlendirme isteği öne çıkar. Bu nedenle bağlam çok önemlidir. Kırsal yaşam anlatısında nötr ya da doğal dururken, insanlar için kullanıldığında aşağılayıcı bir tını kazanır. Deyim, bir sözün zaman içinde nasıl sertleşebildiğini ve toplumsal bakışla nasıl yeni anlamlar yüklenebildiğini gösteren dikkat çekici örneklerden biridir.
Örnek Cümleler
- Sabah erkenden kalkıp çocukluğunda köyde yıllarca yaylada davar güttüğünü anlattı.
- Onun yanında çalışmak istemiyoruz, bizi davar güder gibi yönetiyor diye yakındılar.
- Köyde herkes tarlaya giderken o gün boyu tek başına davar güttü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada insanlar, kendi iradesi ve saygınlığı olan bireyler olarak değil, kolay yönlendirilen sürü unsurları gibi görülür. Bu da sözü doğrudan aşağılayıcı ve kaba bir niteliğe taşır.
Kırsal yaşam, sürü, otlak ve hayvan bakımı geçiyorsa gerçek anlam baskındır. Yönetmek, kullanmak, emir vermek ya da insanlardan söz ediliyorsa argo ve mecaz anlam daha belirgin hâle gelir.
Özellikle güç sahibi olanın başkalarını bilinçsiz ve değersiz görerek yönetme eğilimini görünür kılar. Bu yüzden argo kullanım yalnız kaba değildir; aynı zamanda otorite ile küçümseme arasındaki ilişkiyi de açığa vurur.