Deyim

Dehşet Saçmak Ne Demek?

Anlamı

ortalığa korku vermek:
'Oyun, okuyanı hiçbir tarih kitabının etkilemeyeceği kadar kuvvetle Fransız İhtilali'nin amansız, dehşet saçan günleriyle karşı karşıya bırakır.' -N. Cumalı.

Detaylı Açıklama

Dehşet saçmak, ortalığa korku vermek demektir. Korku bir çevreye, bir topluluğa yayılır; ortalık sözü bu yaygınlığı taşır. Korkuyu veren bir insan, bir hayvan ya da bir olay olabilir. Bir çete, bir salgın, bir orman yangını ya da bir savaş bu sözle anlatılabilir. Saçmak fiili korkunun çevreye dağıldığını bildirir. Kalıp sıfat-fiil biçiminde de kurulur: dehşet saçan bir kasırga, dehşet saçan yıllar. Söz haberlerde, tarih anlatılarında ve öykülerde geçebilir. Korkunun ne kadar sürdüğünü deyim belirtmez; bir gece de bir yıl da olabilir. Korkuyu veren cümlenin öznesidir; korkuya kapılanlar ise yer sözleriyle anılır: köyde, şehirde, bütün ülkede. Dehşet sözü büyük korku demektir; kalıp bu yüzden sıradan bir ürkmeyi değil, ağır bir korkuyu anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Gece köye inen kurt sürüsü ahırlardaki hayvanlara saldırarak dehşet saçtı, köylüler sabaha kadar uyumadı.
  2. Mahalleyi haftalardır soyan çete dehşet saçıyordu; esnaf akşam olmadan kepenkleri indiriyordu.
  3. Kıyıya vuran kasırga bütün kasabada dehşet saçtı, insanlar okul binasına sığınıp sabahı bekledi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cumalı'nın cümlesinde dehşet saçan, Fransız İhtilali'nin amansız günleridir. Kalıbın öznesi bu tanıkta tarihin kanlı bir dönemidir. Tanık, kalıbın geçmişteki bir zamanı, bir dönemi nitelemek için de kurulabildiğini gösterir.

Sözlük korku saçmak için herkesi korkutmak der. Dehşet saçmak ise ortalığa korku vermektir. İki tanım da korkunun yalnız bir kişide kalmadığını bildirir; iki kalıp aynı saçmak fiiliyle kurulur.

O atasözü güçlü kimsenin korkutucu sözlerinin güçsüzü kıpırdayamayacak duruma getirdiğini söyler. Dehşet saçmak da ortalığa korku vermeyi anlatır. Atasözü korkunun karşıdakini nasıl etkilediğine, deyim ise korkunun çevreye yayılmasına bakar.