Anlamı
aşırı ve ölçüsüz davrananlara karşı önleyici, sert tedbirler alınır.
Detaylı Açıklama
Deli deli akanı bura bura tıkarlar atasözü, aşırı ve ölçüsüz davrananlara karşı önleyici, sert tedbirler alındığını söyler. Söz bir davranışla onun karşılığını yan yana koyar: ölçüyü aşan kişi sonunda karşısında bir engel bulur. Tedbiri alan bir aile, bir okul yönetimi, bir işveren, bir belediye ya da devlet olabilir. Ölçüsüz davranış bir savurganlık, bir taşkınlık, bir kural tanımazlık ya da bir zorbalık olabilir. Atasözü tedbirin sert olduğunu bildirir. Önleyici sözü, tedbirin davranışın daha da büyümesini durdurmak için alındığını gösterir. Söz olmuş bir olayı yorumlarken de, ölçüsüz davranan birini uyarırken de kurulabilir. Atasözünde iki ikileme vardır: deli deli ve bura bura. Tedbiri kimin aldığını söz belirtmez; özne genel bir onlar olarak kalır. Konuşan olanın beklenen bir sonuç olduğunu sezdirebilir.
Örnek Cümleler
- Gece yarısına kadar sokakta motor patlatan gençler yüzünden belediye mahalleye hız kesici ve kamera koydu; deli deli akanı bura bura tıkarlar.
- Kredi kartıyla ölçüsüzce harcayan oğlunun kartını babası iptal ettirdi, harçlığını da haftalığa bağladı; deli deli akanı bura bura tıkarlar.
- Derslerde taşkınlık çıkarmayı sürdüren öğrenci için okul, velisiyle birlikte disiplin toplantısı yaptı; deli deli akanı bura bura tıkarlar.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlük görüntüyü ayrıca açıklamaz. Söz deli deli akan bir suyu ve onu burarak, bükerek tıkayan bir eli düşündürür. Anlamda bu tıkama, ölçüsüz davranışın önüne konan sert tedbire karşılık gelir.
Haddini aşmak sözlükte ölçüyü kaçırmak, aşırı gitmek diye geçer. Atasözü bu aşırılığa karşı alınan sert tedbiri anlatır. Deyim davranışın kendisini, atasözü ise ona verilen karşılığı adlandırır; hizaya getirmek de o karşılığın bir biçimidir.
Ne yavuz ol asıl sözü aşırıya kaçmanın kişiyi zor duruma düşüreceğini söyler: ne büyük ceza görecek kadar dikbaşlı ol, ne de herkesin ezeceği kadar yumuşak. Deli deli akanı bura bura tıkarlar da aşırı davranana sert tedbir alındığını bildirir.