Anlamı
aşırı ve ölçüsüz davrananlara karşı önleyici, sert tedbirler alınır.
Detaylı Açıklama
Deli deli akanı bura bura tıkarlar atasözü, aşırı ve ölçüsüz davrananlara karşı sonunda sert ve sınırlayıcı önlemler alınacağını anlatır. Buradaki “deli deli akmak”, taşkın ve kontrolsüz gidişi; “bura bura tıkamak” ise bu akışı zorla engellemeyi ifade eder. Atasözü, sınırsız hareket eden kişi ya da toplulukların bir noktada daha sert bir müdahaleyle karşılaşacağını söyler. Dolayısıyla içinde hem uyarı hem de toplumsal düzen fikri vardır. İnsan başta özgürce davranıyor gibi görünse de, ölçüyü aştığında çevre, kural ya da otorite devreye girer. Söz, özellikle aşırılığa kapılanlara “kendini topla” mesajı verir. Ölçüsüzlüğün sonunun baskıcı bir müdahale olabileceğini sert ama akılda kalıcı biçimde anlatır. Atasözü, başıboş bırakılan zararlı gidişlerin sonunda mutlaka sert biçimde durdurulacağını anlatır.
Örnek Cümleler
- Babası onu son kez uyardı: deli deli akanı bura bura tıkarlar.
- Mahallede taşkınlık çıkaran gençlere yaşlılar deli deli akanı bura bura tıkarlar diye gözdağı veriyordu.
- Kuralsızlığın nereye gittiğini görünce yöneticiler deli deli akanı bura bura tıkarlar anlayışıyla müdahale etti.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ilk bölümde taşkınlık anlatılırken, ikinci bölümde buna karşı zorlayıcı bir müdahale söylenir. Bu yüzden söz hem ölçülü olmayı öğütler hem de aksi durumda sert sonuç doğacağını hissettirir.
Akmak serbest, sınırsız ve taşkın hareketi; tıkamak ise onu zorla durdurmayı temsil eder. Bu keskin karşıtlık, aşırılığın sonundaki sert kontrolü çarpıcı kılar. Böylece başıboş giden şeyin sonunda kaba kuvvetle kesileceği duygusu daha keskinleşir.
Kural tanımayan davranışlar, büyüyen taşkınlıklar, kontrolsüz sözler, kurum içi disiplinsizlik ve toplumsal sınır aşmaları için uygulanabilir. Ortak fikir, ölçüsüzlük sürdükçe müdahalenin kaçınılmaz oluşudur. Atasözü, ölçüsüzlüğün sürmesi hâlinde müdahalenin giderek sertleşeceğini de ima eder.