Anlamı
acayip biçimde giyinen, takıp takıştıran (kimse):
'Teğmenin, teyzem dediği, altmışlık, altmış beşlik, suratı hâlâ düzgünlü, kirpikleri hâlâ sürmeli, deli saraylı gibi bir kadıncağızmış.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Deli saraylı gibi, acayip biçimde giyinen, takıp takıştıran kimse için kullanılır. Kişinin giyimi ve takıları göze batacak kadar tuhaftır. Tanım giyimin yanında süslenmeyi de anar: takıp takıştırmak. Söz bir kişinin bir günkü kılığını da, genel giyim alışkanlığını da anlatabilir. Benzetmede bir şaşkınlık, bir alay ya da bir yadırgama duyulabilir. Adın önünde de, yüklemde de yer alır: deli saraylı gibi bir kadın, kılığı deli saraylı gibiydi. Söz bir düğünde, bir pazarda, bir sokakta görülen birini tarif ederken kullanılabilir. Sözlük kalıbı kimse için verir ve cinsiyet belirtmez. Benzetme saraydan gelen bir kişiyi düşündürür; görüntünün ayrıntısını sözlük açıklamaz. Acayip sözü, giyimin olağan bulunmadığını gösterir.
Örnek Cümleler
- Mahalle düğününe tüylü şapka, üç kat kolye ve parlak eldivenle gelen komşumuz deli saraylı gibiydi.
- Pazara bile yaldızlı terlik ve ipek şalla çıkan yaşlı adam deli saraylı gibi tezgâhları dolaşıyordu.
- Kostüm partisinden çıkıp öyle metroya binen arkadaşım deli saraylı gibi göründüğü için herkes ona baktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Taner'in cümlesinde altmışını geçmiş, yüzü düzgünlü, kirpikleri sürmeli bir kadın deli saraylı gibi bir kadıncağız diye anılır. Benzetme kadıncağız sözünün önünde durur. Tanıktaki düzgün ve sürme, takıp takıştırmanın nasıl göründüğünü gösterir.
Bayram koçu gibi, sözlükte gösterişli görünmek amacıyla aşırı biçimde süslenmiş olan diye geçer. Deli saraylı gibi ise acayip giyinmeyi anlatır ve bir amaç belirtmez. Biri süsün çokluğunu, öteki giyimin tuhaflığını öne çıkarır.
Takıp takıştırmak, sözlükte özenerek süslenmek diye açıklanır. Deli saraylı gibi kalıbının tanımı da bu fiili içerir ve ona acayip giyinmeyi ekler. Kişi özenerek süslenip yine de tuhaf görünebilir; iki öğe birbirini dışlamaz.