Anlamı
1) bir canlının vücudunda bir araçla birçok yara, kesik açmak; 2) bir şeyin her yanında delikler açmak:
'Üst üste attığı kurşunlarla hedefin içini delik deşik etmeye başlamıştı.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Delik deşik etmek, bir canlıyı ya da nesneyi birçok yerinden yaralamak, kesmek ya da delmek anlamında kullanılan sert bir deyimdir. Gerçek anlamında şiddet ve fiziksel tahribat öne çıkar; bir bedenin ya da bir yüzeyin pek çok yerinde açıklar oluşur. Bu yüzden savaş, çatışma, av ve ağır hasar anlatılarında çok güçlü durur. Mecazen de yoğun biçimde hırpalamak, perişan etmek veya bir şeyi paramparça edecek kadar zorlamak anlamına yaklaşabilir. Deyimin sesindeki sert tekrar, görüntünün vahşetini de artırır. Tek delik değil, sayısız yara ve iz söz konusudur. Bu nedenle ifade yalnız zarar vermeyi değil, ağır ve yaygın bir tahribatı anlatır. Güçlü, karanlık ve etkisi yüksek bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Eski tabelayı sökmeden önce kurşun izleriyle neredeyse delik deşik etmişlerdi.
- Filmdeki çatışma sahnesinde sokaklarda park halindeki arabayı kurşunlarla delik deşik ettiler.
- Öfkeli çocuk masadaki kâğıdı kalemle delik deşik etti ve durmadan karaladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada tek bir hasar değil, birçok yerden açılmış ağır bir tahribat söz konusudur. İfade bu yüzden yoğun ve yaygın bir yıkımı düşündürür. Böylece zarar tek bir noktada kalmaz; yayılmış ve geri döndürmesi zor bir boyut kazanır.
Evet, özellikle bir şeyi aşırı zorlayıp hırpalamak ya da bir yüzeyi tekrar tekrar bozmak anlamında mecazlaşabilir. Ancak asıl etkisi fiziksel yara ve delik görüntüsünden gelir.
Delik deşik etmek, hasarı veren eylemi anlatır. Delik deşik olmak ise bu hasara uğrayan nesne ya da kişinin durumunu anlatır. Biri fail, diğeri sonuçtur. Aradaki fark, yıkımın kaynağını mı yoksa o yıkımın sonucunu mu anlattığımızda ortaya çıkar.