Deyim

Deliliği Tutmak Ne Demek?

Anlamı

delice davranmak.

Detaylı Açıklama

Deliliği tutmak, delice davranmak anlamındadır. Kişinin içindeki delilik bir an ya da bir süre için ortaya çıkar ve davranışlarına yön verir. Delice davranış bir taşkınlık, bir eğlence, ansızın verilen bir karar ya da hesapsız bir harcama olabilir. Söz kişinin genelde aklı başında olduğunu, bu davranışın zaman zaman ortaya çıktığını sezdirir. Bir arkadaşın gece yarısı yolculuğunu, bir babanın beklenmedik alışverişini ya da bir öğretmenin dersi bırakmasını anlatırken kullanılabilir. Ton sevecen de, sitemli de olabilir. Davranışın süresini kalıp belirtmez. Söz bir yakınma olarak da kurulur: yine deliliğin tuttu. Bu biçimde davranışın daha önce de görüldüğü anlaşılır. Delilik sözü burada bir hastalığı anlatmaz; kalıp delice bir davranışı bildirir.

Örnek Cümleler

  1. Gece yarısı deliliği tutan Mert, arabaya atlayıp sabaha karşı denizi görmek için İzmir'e sürdü.
  2. Yıllardır tutumlu yaşayan babamın deliliği tuttu, bütün ikramiyesiyle bir tekne aldı.
  3. Kar yağınca öğretmenimizin deliliği tuttu, dersi bırakıp bütün sınıfı bahçeye kartopu oynamaya çıkardı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dil bilgisi öznesi deliliktir; kişi ona iyelik ekiyle bağlanır: Mert'in deliliği tuttu. Örnekte kalıp sıfat-fiil öbeğinde yer alır, deliliği tutan Mert; yolculuk eylemleri ise temel cümlededir. Delice davranan kişi anlamda öznedir; eylemi yapan odur.

Siniri tutmak, sözlükte birdenbire sinirlenmek ya da davranışlarını denetleyememek diye açıklanır. Deliliği tutmak ise delice davranmaktır; tanım bu davranışın kaynağını söylemez. Delice davranış bir öfkeyle de gelebilir, bir coşkuyla ya da ani bir hevesle de.

Demir ıslanmaz, deli uslanmaz der ki her nesnenin, her kişinin değiştirilemeyen bir özelliği vardır. Deliliği tutmak ise zaman zaman ortaya çıkan bir davranışı anlatır. Atasözü kalıcı bir niteliğe, deyim geçici bir hâle bakar.