Anlamı
delice davranmak.
Detaylı Açıklama
Deliliği tutmak deyimi, bir kişinin bir anda delice, ölçüsüz ya da akla sığmaz davranışlar göstermesi anlamında kullanılır. Bu ifade geçici bir taşkınlığı, kendini kontrol edememe hâlini ve bazen de öfke ya da coşkunun aşırıya kaçmasını anlatır. Sanki insanın üzerinde ani bir hâl belirir ve davranış düzeni bozulur. Bu yüzden deyim, sürekli karakter özelliğinden çok anlık taşma için uygundur. Kimi zaman eğlenceli bir aşırılık, kimi zaman da tehlikeli bir kontrol kaybı anlatabilir. Bağlama göre şaka, sitem ya da endişe tonu taşır. Günlük konuşmada özellikle “bir anlığına gözü döndü” denebilecek durumlarda doğal durur. İnsanın ölçüyü bırakıp bambaşka bir çizgiye kaymasını etkili biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Birden deliliği tuttu ve öfkeyle masanın üstüne çıkıp avazı çıktığı kadar bağırmaya başladı.
- Çocukların tam oyun ortasında deliliği tuttu, hep birlikte bağırarak bahçeye fırladılar.
- Bazen ona ne oluyorsa oluyor, deliliği tutunca kimse söz geçiremiyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü “tutmak” fiili, gelip geçen bir hâli düşündürür. Kişinin kalıcı karakterinden çok, anlık bir kontrol kaybı ve ölçüsüzlük dönemi anlatılır. Bu yüzden deyim, gelip geçen ama etkisi sırasında herkesi yoran taşkınlıklar için uygundur.
Öfke, aşırı neşe, coşku, panik, inat veya oyunbazlıkla birlikte ortaya çıkabilir. Ortak nokta, kişinin bir süre için alışılmış ölçüsünden çıkmasıdır. Ortak nokta, kişinin bir an için alışılmış denge ve ölçüden belirgin biçimde ayrılmasıdır.
Deliliği tutmak, birinin taşkın davranışa girdiğini anlatır. Deli olmak işten değil ise kişinin yaşadığı baskı yüzünden o noktaya gelmesinin şaşırtıcı olmadığını söyler. Biri davranış, diğeri çaresizlik vurgusudur.