Anlamı
'anlatılması güç, anlatılamaz' anlamında kullanılan bir söz: Öyle sevindim ki deme gitsin.
Detaylı Açıklama
Deme gitsin sözü, anlatılması zor, söze sığmayan ya da uzatılmak istenmeyen bir duygu ve durumu belirtmek için kullanılır. Çoğu zaman sevinç, şaşkınlık, sıkıntı veya karmakarışık bir olay anlatılırken sözü kısa kesme ve ayrıntıya girmeme eğilimi taşır. Konuşan kişi, yaşadığının büyüklüğünü anlatacak doğru kelimeyi bulamadığını ya da anlatmaya üşendiğini değil, duygu yoğunluğunun sözü aştığını hissettirir. Bu yüzden ifade hem belirsizlik hem de vurgu taşır. “Öyleydi ki anlatamam” duygusunu gündelik, sıcak ve konuşma diline yakın bir biçimde verir. Kimi zaman samimi sohbetin, kimi zaman da hafif kaçamak anlatımın parçasıdır. Söylenmeyen kısmı dinleyicinin hayaline bırakan etkili bir söz kalıbıdır. Bu söz, söyleneni önemsemeyip gönülsüz bir kabulleniş ya da boş verme tavrını açıkça gösterir.
Örnek Cümleler
- Sınavı kazandığını duyunca nasıl sevindiğini bir görsen deme gitsin, tarif edemem.
- Yolculuk öyle yorucuydu, öyle uzun sürdü ki anlatamam deme gitsin.
- Düğündeki kalabalığı, gürültüyü ve telaşı bir bilsen, deme gitsin diye anlattı teyzem.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü anlatılmayan kısmı dinleyicinin hayaline bırakır. Konuşan kişi detay vermese de, duygunun büyüklüğünü hissettirir ve böylece kısa söz daha etkili olur. Sözü kısa kesmesi, konuşanın meseleyi uzatmadan sınır koymasına ya da boş vermesine imkân verir.
Sevinç, şaşkınlık, yorgunluk, hayranlık, sıkıntı ve karmaşa gibi yoğun duygularla sık kullanılır. Çünkü bunlar çoğu zaman tek tek anlatmaktan çok genel bir vurgu ister. Çoğu zaman bıkkınlık, aldırmazlık, kızgınlık ya da hafif küçümseme bu sözün arkasında birlikte hissedilir.
Çünkü doğrudan anlatmak yerine samimi bir kısaltma yapar. Resmî ve açıklayıcı olmaktan çok sohbet havasında, içten bir paylaşım biçimi kurar. Kısa ve ritimli yapısı, onu gündelik konuşmada kolay dolaşan samimi bir tepki kalıbına dönüştürür.