Anlamı
demirbaş listesinden çıkarmak, kaydını silmek.
Detaylı Açıklama
Demirbaştan düşmek, bir eşyanın artık kurumun ya da yerin kalıcı kayıtlı malı olmaktan çıkarılması, listesinden silinmesi anlamında kullanılır. Bu ifade özellikle resmî kurumlar, okullar, ofisler ve işletmelerin envanter diline yakındır. Bir masa, sandalye, makine ya da cihaz eskir, bozulur, kaybolur ya da kullanılmaz hâle gelir; bunun sonucunda demirbaş listesinden düşer. Deyim yalnız fiziksel nesne için değil, bazen mecazen “artık hesapta sayılmamak” duygusu için de düşünülebilir. İçinde kurumsal soğukluk ve kayıt dili vardır. Bir şeyin varlığının sonlanmasını duygusal değil, bürokratik biçimde bildirir. Bu nedenle gündelik konuşmada bile kullanıldığında hafif resmî ve mesafeli bir ton yaratır. Deyim, bir eşyanın ya da kişinin artık demirbaş sayılmayacak kadar işlevini kaybetmesini anlatırken sertleşir.
Örnek Cümleler
- Kırılan ve tamir edilemeyen eski bilgisayarları muhasebe yıl sonunda demirbaştan düşürdüler.
- Kullanılmayacak kadar eskiyip işlevini yitiren ofis dolabı en sonunda demirbaştan düştü.
- Müdür, artık hiçbir işe yaramayan eski makinelerin demirbaştan düştüğünü rapora yazdırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bir şeyin yok oluşu ya da işlevsiz kalışı duygusal değil, kayıt diliyle ifade edilir. Nesne artık sadece listeden çıkan bir madde gibi görünür. Çünkü ifade kişisel değil, kayıt ve envanter dili içinden gelir; bu da ona soğuk bir resmiyet kazandırır.
Eşya bozulduğunda, kaybolduğunda, eskidiğinde ya da kullanılmaz hâle geldiğinde gerçekleşir. Yani kayıtlı varlığın artık fiilen iş görmediği durumlar söz konusudur. Eskime, işlev kaybı, kullanım dışı kalma veya yeni şartlara uyamama gibi durumlarda ortaya çıkar.
Evet, bazen bir kişinin ya da konunun artık hesaba katılmaması için mecazen düşünülebilir. Ancak asıl kullanım alanı kurumsal envanter ve kayıt dilidir. Evet; mecazda bir insanın ya da düşüncenin artık temel unsur sayılmayacak kadar etkisini yitirmesi için de kullanılabilir.