Anlamı
1) dik durumdan düşecek duruma gelmek; 2) tanınan ve bilinen ölçülerin dışına çıkmak; 3) tutum ve davranışlarında tutarlılık olmamak; 4) mec. aralarında ilişki bulunan şeyler arasındaki uyum bozulmak.
Detaylı Açıklama
Dengesi bozulmak, hem fiziksel hem ruhsal hem de yapısal alanlarda kullanılan çok katmanlı bir deyimdir. İnsan yürürken düşecek hâle gelebilir, bu fiziksel dengedir. Bir kişi davranışlarında tutarsızlaşabilir, bu psikolojik ve duygusal dengedir. Kurumlar ya da ilişkiler arasındaki uyum da bozulabilir; bu da yapısal dengedir. Bu yüzden deyim çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Ortak nokta, önceden kurulmuş ölçünün, düzenin ve uyumun sarsılmasıdır. Dengesi bozulan şey artık güven vermez, tahmin edilemez hâle gelir. Söz, sadece küçük bir kaymayı değil, sistemli bir aksamanın başlangıcını da işaret edebilir. Bu nedenle günlük konuşmada çok işlevli ve güçlü bir uyarı ifadesi olarak yaşar. Deyim hem fiziksel hem duygusal hem de toplumsal düzen kaybını anlatabildiği için oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir.
Örnek Cümleler
- Merdivenden inerken ayağı takılıp bir anda dengesi bozuldu ve düştü.
- Yaşadığı ağır baskılardan sonra ruh hâlinin dengesi gözle görülür şekilde bozulmaya başladı.
- Ham madde fiyatları kontrolsüzce hızla artınca bölgedeki piyasanın dengesi bozuldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü denge hem beden, hem ruh, hem de düzen anlamında kurulabilen bir kavramdır. Dolayısıyla onun bozulması da farklı alanlarda benzer bir sarsılma duygusu yaratır. Çünkü beden, ruh, kurum ve ilişki düzeni için ortak olarak kullanılabilecek esnek bir yapısı vardır.
Ortak sonuç, güven ve öngörü kaybıdır. Denge varken kişi ya da sistem tahmin edilebilir olur; bozulduğunda ise sarsıntı, düzensizlik ve risk ortaya çıkar. Ortak sonuç, ölçünün kaçması ve sistemin eski uyumunu kaybetmesidir.
Çünkü denge bir kez sarsıldığında etkisi devam edebilir. Deyim bu yüzden hem o ilk kayma anını hem de sonrasında gelen uzun düzensizlik dönemini anlatmaya elverişlidir.