Anlamı
bir şeyin sürekli söylendiğini anlatan bir söz.
Detaylı Açıklama
Der oğlu der sözü, bir şeyin sürekli söylendiğini, tekrar tekrar dile getirildiğini anlatmak için kullanılan konuşma dili ağırlıklı bir ifadedir. Burada esas vurgu, sözün durmadan yinelenmesi ve bitmek bilmez oluşudur. Birinin söylenip durduğu konu, dırdır, yakınma, ısrar ya da ağıt gibi tekrarlar bu kalıpla anlatılabilir. İfadenin ritmi de bu sürekliliği destekler; sanki gerçekten peş peşe gelen sözleri taklit eder. Bu yüzden hem eleştiri hem de tasvir işlevi vardır. Çok söyleyen, aynı şeye takılan ya da bir lafı uzattıkça uzatan kişiler için yerinde kullanılır. Halk söyleyişinin canlı ve ritmik örneklerinden biridir. Tekrarın usandırıcılığını kısa ama etkili biçimde hissettirir. İfade, sıkıntının tek başına gelmeyip peş peşe büyümesini ve insanı bunaltmasını halk diliyle resmeder.
Örnek Cümleler
- Sabah akşam aynı meseleyi bıkmadan usanmadan der oğlu der anlatıp duruyor.
- Komşu günlerdir aynı şikâyeti usanmadan bıkmadan der oğlu der tekrarlayıp duruyor.
- Çocuk ödevini yapmak istemeyince anne der oğlu der peşinden dolaştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü yapısı bizzat tekrar hissi üretir. “Der oğlu der” söylenişi, bitmeyen konuşmayı kulakta da canlandırır ve usandırıcılığı ritimle hissettirir. Bu ritim, dinleyenin sabrını taşıran tekrarın sadece anlamda değil seste de hissedilmesini sağlar.
Dırdır, uzun yakınmalar, sürekli nasihat, aynı şeyin tekrar tekrar anlatılması ve bitmeyen söylenmeler için uygundur. Hepsinde ortak nokta, lafın uzayıp dönmesidir. Hepsinde söz uzar ama ilerlemez; esas yorgunluk da tam bu dönüp duran tekrar hissinden doğar.
Evet, hafif bir halk mizahı vardır. Ciddî bir eleştiri yapsa da bunu sert soyut cümlelerle değil, ritmik ve canlı bir söyleyişle yapar. Böylece eleştiri, kaba olmadan ama hafızaya yerleşecek kadar kıvrak bir anlatımla yapılır.