Atasözü

Derdin Yoksa Söylen, Borcun Yoksa Evlen Ne Demek?

Anlamı

derdi olmayan kimse önemsiz şeyleri kendisine dert edinerek söylenir, borcu olmayan kimse de evlenirken birçok şey satın almak zorunda kaldığı için borçlanır.

Detaylı Açıklama

Derdin yoksa söylen, borcun yoksa evlen atasözü iki yargıyı yan yana koyar. Birincisine göre derdi olmayan kimse önemsiz şeyleri kendine dert edinip söylenir. İkincisine göre borcu olmayan kimse de evlenirken birçok şey satın almak zorunda kaldığı için borçlanır. Söylenmek, kendi kendine yakınıp durmaktır. Söz emir kipiyle kurulmuştur ama bir öğüt vermez; alaycı bir dille bir gözlem bildirir. İki yarım da insanın rahatını kendi eliyle bozmasını anlatır: biri dert icat eder, öteki borca girer. Atasözü huysuzlanan bir kişiye takılmak ya da düğün masraflarından yakınan bir aileyi anlatmak için söylenebilir. Evlilik hazırlığı ev eşyası, takı, düğün yemeği gibi harcamalarla geçer. Kafiyeli yapısı sözü akılda kalıcı kılar ve şakayla söylenmesine elverir.

Örnek Cümleler

  1. Hiçbir sıkıntısı olmayan teyzem bütün gün komşunun perdesinin rengine söylendi; derdin yoksa söylen, borcun yoksa evlen.
  2. Düğünden önce hiç borcu olmayan kuzenim beyaz eşya ve salon kirası için üç kredi çekti; derdin yoksa söylen, borcun yoksa evlen.
  3. Emekli olup rahata eren dedem bu kez bahçedeki kedilere söylenmeye başladı; derdin yoksa söylen, borcun yoksa evlen.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Sözlükteki açıklama bir öğüt değil, bir durum bildirir: dertsiz kişi söylenir, borçsuz kişi evlenince borçlanır. Emir kipi burada alaycı bir söyleyiştir. Söylen ve evlen sözleri, insanın rahatını nasıl bozduğunu takılır gibi anlatır.

Dertsiz başını derde sokmak, bir derdi yokken gereksiz yere üzüntü veren bir işe girişmektir. Atasözünün ilk yarısındaki kişi ise bir işe girişmez; perdenin rengi gibi küçük bir konuyu büyütür. İkisinde de sıkıntı kişinin kendi elinden gelir.

Bu söze göre tanıklık boş oturanların, kefillik ise parası çok olanların işidir. İki atasözü aynı kuruluşu paylaşır: koşul bildiren yarımların ardından emir kipi gelir ve borcun yoksa sözü ikisinde de geçer. Biri evlenmeyi, öteki kefil olmayı borcun kapısı olarak gösterir.