Deyim

Derisi Kemiklerine Yapışmak Ne Demek?

Anlamı

çok zayıflamak:
'Bu efendi, derisi kemiklerine yapışmış, gözleri çukura kaçmış, hastaneye yatırılacak kılığa girmişti.' -M. Ş. Esendal.

Detaylı Açıklama

Derisi kemiklerine yapışmak, sözlükte kısaca çok zayıflamak diye açıklanır. Sözlük kalıptaki görüntüyü ayrıca açıklamaz; tanım yalnız zayıflamanın derecesini bildirir: çok. Zayıflamanın ardında uzun bir hastalık, kıtlık, zorlu bir yolculuk ya da büyük bir üzüntü bulunabilir. Deyimin öznesi deri sözcüğüdür, zayıflayan ise derinin sahibi olan kişidir. Söz bir insanın hâlini anlatır; görenin gözünde o kişi tanınmayacak kadar değişmiştir. Deyim zayıflamanın sonucunu gösterir; kişinin ne kadar sürede zayıfladığını söylemez. Bu zayıflık bir bakışta fark edilir; kişi eski giysilerinin içinde kaybolur, yüzü küçülür. Bir hastane anlatısında, bir kıtlık hikâyesinde ya da bir yas sahnesinde geçebilir. Görenin şaşkınlığı ya da acıması cümleye eşlik edebilir.

Örnek Cümleler

  1. Üç ay yoğun bakımda kalan dedem eve döndüğünde derisi kemiklerine yapışmıştı, eski gömlekleri üstünde bol duruyordu.
  2. Kıtlık yılında kar yolları kapatınca köye yardım ulaşamadı, çocukların derisi kemiklerine yapıştı.
  3. Oğlunun ölümünden sonra yemeden içmeden kesilen kadının bir yılda derisi kemiklerine yapıştı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Çukura kaçmış gözlerle birlikte anlatılır: Bu efendi, derisi kemiklerine yapışmış, gözleri çukura kaçmış, hastaneye yatırılacak kılığa girmişti. Yazar zayıflığı öteki belirtilerle art arda sıralar ve bütün öbekleri tek bir son fiile bağlar. Deyim burada bir hastalık görüntüsünün parçasıdır.

Sözlük eti kemiğine yapışmak deyimini de çok zayıflamak diye açıklar. Anlamları birdir; biri bedenin derisini, öteki etini anar. Kemiklerine çoğul, kemiğine tekil biçimdedir; bu ayrım anlamı değiştirmez.

Atasözü, biraz kilo almanın pek çok kusuru örttüğünü söyler. Derisi kemiklerine yapışmak ise bunun tersi olan bir durumu, çok zayıflamayı adlandırır. İki söz de bedendeki ete bakarak bir yargıya varır; biri kilo almayı olumlu bir sonuca bağlar.