Deyim

Derisini Yüzmek Ne Demek?

Anlamı

1) derisini soymak, sıyırmak; 2) işkence ederek öldürmek; 3) mec. birinin bütün varlığını elinden almak: Tefecilerin eline düşerse derisini yüzerler.

Detaylı Açıklama

Derisini yüzmek, sözlükte üç anlamla yer alır. Birinci anlamda bir canlının derisi soyulur, sıyrılır; kasap kestiği hayvanın derisini yüzer. İkinci anlam işkence ederek öldürmektir; bu anlamda eylem bir kimseye yöneltilmiş ağır bir zulümdür. Üçüncü anlam mecazdır: birinin bütün varlığını elinden almak. Burada kimsenin bedenine dokunulmaz; kişinin parası, malı ve mülkü elinden gider. Sözlük bu anlamı tefecilerin eline düşen biriyle örnekler. İkinci anlamda deri yüzmek bir öldürme yoludur; birinci anlamın tanımında ise ölüm yer almaz, yalnız derinin soyulması anlatılır. Mecaz anlamda özne bir tefeci, bir dolandırıcı ya da hileli bir ortak olabilir. Cümledeki durum, üç anlamdan hangisinin söz konusu olduğunu gösterir. Birinci anlam bir mezbahada, ikincisi bir efsanede, üçüncüsü bir alacak verecek kavgasında geçebilir.

Örnek Cümleler

  1. Kasap kurbanlık koçu kestikten sonra derisini yüzdü, postu da tuzlayıp kurumaya astı.
  2. Anlatılan efsaneye göre zalim bey, kendisine baş kaldıran köy kethüdasının derisini yüzdürerek onu öldürtmüş.
  3. Yaşlı adamın hileli ortakları sahte senetlerle önce fabrikasını, sonra evini alıp onun derisini yüzdü.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Üçüncü, mecaz anlamın altındadır: Tefecilerin eline düşerse derisini yüzerler. Cümlede kimsenin bedenine dokunulmaz; tefeciler kişinin bütün varlığını elinden alır. Koşul ekiyle kurulan cümle bu sonucu tefecilerin eline düşmeye bağlar.

Soyup soğana çevirmek, birini hiçbir şey bırakmamacasına soymaktır. Derisini yüzmenin üçüncü anlamı da birinin bütün varlığını elinden almaktır. İki deyim bu noktada buluşur; derisini yüzmenin öteki iki anlamı ise bedene yönelik eylemleri anlatır.

Atasözü, kimseye eziyet edip ahını almamayı öğütler ve yapılan kötülüğün cezasının ömür boyu çekileceğini söyler. Derisini yüzmek ise ikinci anlamında işkence ederek öldürmeyi, üçüncüsünde bütün varlığı elinden almayı anlatır. Atasözü bu tür bir eziyetin sonucunu eziyet edene hatırlatır.