Anlamı
içinden çıkılması güç bir sorunla uğraşmak zorunda kalmak.
Detaylı Açıklama
Dert eğirmek, içinden çıkılması zor bir sıkıntıyla uğraşmak, derdi uzata uzata taşımak ve onunla boğuşmak anlamında kullanılan eski renkli bir deyimdir. “Eğirmek” fiili burada yün eğirmek gibi sürekli, döne döne süren bir uğraşı çağrıştırır. Bu yüzden sözün içinde hem tekrar hem de bitmek bilmezlik duygusu vardır. İnsan yalnız bir dert yaşamaz; onu eliyle çevirir gibi sürekli zihninde döndürür. Bu yüzden deyim, yükün sürekliliğini iyi anlatır. Güncel dilde çok sık duyulmasa da halk söyleyişinin güçlü örneklerinden biridir. Sıkıntıyla meşgul olmanın, ondan kurtulamamanın ve derdi adeta iş gibi taşımak zorunda kalmanın eski ama etkili anlatımlarından sayılır. Deyim, derdi yalnız taşımayı değil, onun etrafında dönüp dönüp oyalanmayı da hissettirdiği için etkilidir.
Örnek Cümleler
- Yıllardır aynı borcu dert eğirip duruyor ama bir türlü çözüm bulamıyor.
- Kadın hem çocuklara baktı hem geçim derdini gece gündüz dert eğirdi durdu.
- Bir mesele bitmeden yenisi çıkınca adamın dert eğirmekten beli büküldü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sürekli dönen, bitmeyen ve emek isteyen bir uğraşı canlandırır. Dert de böylece anlık değil, tekrar tekrar insanı meşgul eden bir yük gibi görünür. İmge, derdin insanın zihninde çevrilip durduğunu ve bitmeyen bir uğraşa dönüştüğünü anlatır.
Çünkü günümüz günlük dilinde daha az duyulsa da imgesi çok kuvvetlidir. Dertle uğraşmayı yalnız yaşamak değil, onu iş gibi çevirmek biçiminde anlatır. Eski oluşu, anlatımı zayıflatmaz; tersine, zihne yapışan sıkıntıyı çok canlı resmettiği için güçlü kalır.
Uzatmalı borç, aile yükü, geçim sıkıntısı ve bitmeyen iç meseleler için daha iyi oturur. Çünkü bunlarda dert tek seferlik değil, sürüp giden bir uğraş hâline gelir.