Anlamı
bir şeyi elde etmek için aşırı istekli olan kimseye, bu uğurda katlanacağı fedakârlıklar güç gelmez.
Detaylı Açıklama
Dervişe ‘Bağdat’ta pilav var’ demişler, ‘yalan değilse ırak değil’ demiş sözü, insanın çok istediği bir şeye ulaşmak için uzaklığı, zahmeti ve fedakârlığı göze alacağını anlatan nükteli bir atasözüdür. Burada pilav cazip hedefi, Bağdat ise uzaklığı simgeler. Dervişin cevabı, istek güçlü olunca yolun uzunluğunun gözde küçüldüğünü gösterir. Atasözü hem insan tabiatına dair doğru bir gözlem taşır hem de hafif mizah içerir. Bir kimse gerçekten hevesliyse mazeret üretmek yerine yol arar. Bu yüzden söz, isteğin insanı harekete geçiren tarafını anlatır. Gündelik dilde bir şey uğruna büyük zahmet göze alan kişiler için yerinde kullanılır. Arzunun fedakârlığı nasıl kolaylaştırdığını çok canlı bir örnekle dile getirir.
Örnek Cümleler
- Teklifi duyan amcam gülüp dervişe Bağdat’ta pilav var demişler, yalan değilse ırak değil demiş dedi.
- O işi almak için şehir şehir gezerken herkes dervişe Bağdat’ta pilav var demişler, yalan değilse ırak değil demiş sözünü hatırladı.
- Sevdiği meslek için bunca yolu göze alınca annesi dervişe Bağdat’ta pilav var demişler, yalan değilse ırak değil demiş diye takıldı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Arzu ve hevesin insana güç veren yönünü öne çıkarır. Kişi gerçekten istiyorsa uzaklık ve zahmet, gözünde daha katlanılabilir görünmeye başlar. Yani istek güçlendiğinde yolun zorluğu, insanın gözünde daha az korkutucu görünür.
Çünkü çok büyük bir coğrafi uzaklık, pilav gibi gündelik bir istek üzerinden esprili biçimde anlatılır. Bu karşıtlık atasözüne canlılık verir. Uzak yol ile basit bir yemek arasındaki fark, atasözünün gülümseten enerjisini kurar.
Bir hedef uğruna yol, para, emek veya vakit harcamaktan çekinmeyen kişiler için yerinde olur. İstek kuvvetliyse fedakârlık da doğal görünür. Kişi gerçekten arzuluyorsa yol masrafı, zahmet ve vakit kaybını ikinci plana iter.