Anlamı
bir şeyi elde etmek için aşırı istekli olan kimseye, bu uğurda katlanacağı fedakârlıklar güç gelmez.
Detaylı Açıklama
Dervişe Bağdat'ta pilav var demişler, yalan değilse ırak değil demiş atasözüne göre, bir şeyi elde etmek için aşırı istekli olan kimseye bu uğurda katlanacağı fedakârlıklar güç gelmez. Söz küçük bir konuşma biçimindedir: birileri dervişe bir haber verir, derviş de buna karşılık verir. Dervişin cevabı yolun uzaklığını değil, haberin doğruluğunu önemser. Irak sözü, âşığa Bağdat ırak değil söyleyişinde olduğu gibi uzak anlamındadır. İstenen şey bir iş, bir eğitim ya da bir kazanç olabilir; fedakârlık uzun bir yol, büyük bir masraf ya da yorucu bir çabadır. Söz, isteği uğruna zahmete katlanan birini anlatırken söylenebilir. Atasözü bir konuşmayı aktarır ve iki ayrı demek fiiliyle verilen haber ile dervişin karşılığını birbirinden ayırır.
Örnek Cümleler
- Kardeşim sevdiği bölümü kazanınca bin kilometre uzaktaki şehre taşınmayı dert etmedi; dervişe Bağdat'ta pilav var demişler, yalan değilse ırak değil demiş.
- Kızım usta bir kemancıdan ders almak için her hafta üç saat yol gidiyor; dervişe Bağdat'ta pilav var demişler, yalan değilse ırak değil demiş.
- İyi fiyat veren tüccarı duyan köylüler mallarını sırtlayıp dağ yolundan kasabaya indi; dervişe Bağdat'ta pilav var demişler, yalan değilse ırak değil demiş.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İki atasözünün sözlükteki açıklaması birebir aynıdır. Âşığa Bağdat uzak değil, yargıyı tek cümlede bildirir. Dervişe Bağdat'ta pilav var atasözü ise aynı yargıyı küçük bir konuşmayla anlatır ve dervişin cevabında haberin doğruluğunu koşul yapar.
O atasözü, insanın sevdiği kimse ya da iş yüzünden gelecek sıkıntılara katlandığını söyler. Dervişe Bağdat'ta pilav var atasözü de istenen şey uğruna katlanılan fedakârlığın güç gelmediğini anlatır. Biri sevgiyi, öteki aşırı isteği katlanmanın kaynağı sayar.
Göze almak, gelebilecek her türlü zararı ve tehlikeyi önceden kabul etmektir. Atasözündeki derviş de uzun bir yolu göze almaya hazırdır; yeter ki haber doğru olsun. Deyim kabullenmeyi adlandırır, atasözü bu kabullenmenin istekten geldiğini gösterir.