Anlamı
1) çok bilgili; 2) pek çok.
Detaylı Açıklama
Derya gibi sözü, bir kimsenin çok bilgili, geniş ufuklu olması ya da bir şeyin çok büyük, çok bol ve engin görünmesi anlamında kullanılan övgü dolu bir deyimdir. Derya kelimesi deniz çağrışımı taşır; bu yüzden sözün içinde genişlik, derinlik ve bereket duygusu vardır. Bir insan için söylendiğinde onun bilgisinin sınır tanımaz oluşu öne çıkar. Bir mal, nimet ya da imkân için söylendiğinde bolluk vurgusu belirginleşir. Deyimin estetik gücü de buradan gelir: bilgi veya çokluk sıradan ölçülerle değil, deniz benzeri bir genişlikle anlatılır. Günlük dilde özellikle saygı, hayranlık ve takdir tonu taşır. Karşıdaki kişiyi ya da durumu büyütürken abartıya kaçmadan zarif bir mecaz kurar.
Örnek Cümleler
- Hocamız tarih konusunda derya gibi bilgili ve tecrübeli bir insandı.
- Dedemin anlattıkları o kadar genişti ki herkes ona derya gibi derdi.
- Sofraya konan birbirinden güzel nimetler gerçekten derya gibi boldu ve herkesi şaşırttı.
Kökeni ve Hikayesi
Farsça kökenli 'derya' kelimesi, Osmanlı Türkçesiyle geniş ölçüde yerleşmiş ve deniz anlamı üzerinden mecazlar üretmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü deniz benzetmesi, bilginin yalnız çok değil aynı zamanda derin olduğunu da hissettirir. Böylece yüzeysel değil, engin bir birikim övülmüş olur. Yani övülen şey sadece çokluk değil, o çokluğun içindeki derinlik ve zenginliktir.
Hayır, bolluk ve çokluk anlatmak için nesne ya da durumlar için de kullanılabilir. Ancak insan için söylendiğinde daha çok bilgi ve tecrübe öne çıkar. İnsan için bilgi ve görgüde, nesne için ise bolluk ve genişlikte rahatça kullanılabilir.
Takdir dolu, saygılı ve hafif şiirseldir. Kuru bir övgü yerine zarif bir benzetmeyle değer biçer. Zarifliği, sıradan övgü yerine imgeli ve saygılı bir takdir sunmasından gelir.