Anlamı
1) çok bilgili; 2) pek çok.
Detaylı Açıklama
Derya gibi, sözlükte iki anlamla yer alan bir benzetmedir. Birinci anlamı çok bilgilidir; bu anlamda nitelenen bir insandır: derya gibi bir hoca. Kişinin çok şey bildiği vurgulanır; tanım bilginin alanını belirtmez. İkinci anlamı pek çoktur; bu anlamda bir şeyin çokluğu anlatılır: derya gibi kitap, derya gibi servet. Sözlük benzetmedeki derya sözcüğünü bu maddede ayrıca açıklamaz. Kalıp adın önünde sıfat olarak da, cümlenin sonunda yüklem olarak da yer alabilir. İki anlam nitelenen şeyle birbirinden ayrılır: bir insan anılıyorsa bilgisi, bir eşya ya da mal anılıyorsa miktarı övülür. İlk anlam bir hocasını anlatan öğrencinin, ikincisi bir kütüphaneyi ya da bir serveti tarif eden birinin ağzından çıkabilir.
Örnek Cümleler
- Köyümüzün imamı derya gibi bir adamdı; tarihi de şifalı otları da çok iyi bilirdi.
- Derya gibi bilgisiyle ünlü profesörün derslerine başka fakültelerden de öğrenciler gelirdi.
- Dedesinden kalan kütüphanede derya gibi kitap vardı, torunları onları yıllarca okudu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ortak nokta çokluk bildirmeleridir; sözlük dağ gibi kalıbına da pek çok karşılığını verir. Ayrıldıkları yer öteki anlamlardır. Dağ gibi büyüklük, irilik ve güç de bildirir; derya gibi ise ayrıca çok bilgili bir kişiyi niteler.
Saymakla bitmemek, sözlükte pek çok olmak diye açıklanır ve cümlede yüklem olarak yer alır. Derya gibinin ikinci anlamı da çokluk bildirir, ama bu kalıp bir adı da niteleyebilir. Biri çokluğu sayının tükenmezliğiyle, öteki bir benzetmeyle anlatır.
Atasözü, insan ne kadar bilgili olursa olsun her şeyi aklında tutamayacağını ve unutulmaması gerekenin yazılması gerektiğini söyler. Derya gibi ise birinci anlamında çok bilgili kişiyi niteler. Atasözü böyle bir kişinin bile unutabileceğini hatırlatır.