Anlamı
yüksek makam sahibi kimselerle ilgisi olanlar durumlarının gerektirdiği özveriyi göze almalıdırlar.
Detaylı Açıklama
Deveci ile görüşen kapısını yüksek açmalı atasözü, yüksek makam sahibi kimselerle ilgisi olanların durumlarının gerektirdiği özveriyi göze almaları gerektiğini söyler. Sözde deveciyle görüşen kişiden kapısını yüksek açması beklenir. Sözlük açıklamasında deveciye karşılık gelen, yüksek makam sahibi kimselerdir. Özveri bir harcama, bir zaman ayırma, bir ağırlama ya da bir sorumluluk olabilir. Fiil gereklilik kipindedir: açmalı. Söz bu yüzden bir öğüt olarak kurulur. Makam sahibi biriyle ortaklık kuran, onu evinde ağırlayacak ya da onunla iş yapacak kişiye söylenebilir. Atasözü ilişkinin kendisini kınamaz; yalnız bedelini hatırlatır. Bir iş görüşmesinde, bir düğün hazırlığında ya da bir ticari ortaklıkta geçebilir. İlgi kurulan kişinin makamı büyüdükçe beklenen özverinin de ona uygun olması gerekir.
Örnek Cümleler
- Valinin kızıyla nişanlanan Emre, düğün masrafları için babasından kalan tarlayı sattı; deveci ile görüşen kapısını yüksek açmalı.
- Kaymakamın yürüttüğü yardım kampanyasında görev alan esnaf, dükkânını haftalarca çırağına bırakıp köy köy erzak taşıdı; deveci ile görüşen kapısını yüksek açmalı.
- Bakanı evinde ağırlayacak muhtar, günlerce koşturup salonunu boyattı, köyün yolunu düzelttirdi; deveci ile görüşen kapısını yüksek açmalı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlük iki atasözüne aynı açıklamayı verir; anlamca aralarında fark yoktur. Ayrım söyleyiştedir: görüşen kapısını yüksek açmalı gereklilik kipiyle bir öğüt verir, konuşan kapısını büyük açar ise geniş zamanla bir gerçeği bildirir. Biri kapının yüksekliğini, öteki büyüklüğünü anar.
Göze almak, gelebilecek her türlü zararı ve tehlikeyi önceden kabul etmektir. Atasözünün tanımında da bu fiil geçer: yüksek makam sahipleriyle ilgisi olanlar gereken özveriyi göze almalıdır. Deyim zararı, atasözü ise bir ilişkinin gerektirdiği özveriyi kabul etmeyi anlatır.
Bu atasözü insanın sevdiği kimse ya da sevdiği iş yüzünden gelecek sıkıntılara katlandığını söyler. Deveciyle görüşmeyi anlatan söz de bir ilişkinin getirdiği yükü kabul etmeyi öğütler. Gül benzetmesinde sevgi, deveci benzetmesinde ise yüksek makam sahibiyle ilişki bu yükün sebebidir.