Anlamı
eline geçen ve hakkı olmayan şeyleri kendi menfaati için kullanmak, hiç çekinmeden büyük suistimal yapmak.
Detaylı Açıklama
Deveyi havuduyla yutmak, insanın eline geçen ve hakkı olmayan şeyleri hiç çekinmeden kendi çıkarı için kullanması, büyük çaplı suistimal yapması anlamında kullanılan sert bir deyimdir. Buradaki abartı bilinçlidir: yalnız deveyi değil, üstündeki havuduyla birlikte yutmak, aşırı ve utanmaz bir çıkarcılığı gösterir. Bu yüzden ifade küçük hırsızlık ya da hafif kusur için değil, büyük ve gözü kara sömürü için uygundur. Kişi yalnız fırsat kollamaz; eline geçeni sonuna kadar kendi lehine kullanır. Deyimin tonu açıkça suçlayıcıdır. Kamu malı, yetki kötüye kullanımı, büyük yolsuzluk veya ölçüsüz menfaat için çok güçlü biçimde kullanılabilir. Açgözlülüğün sınır tanımaz hâlini çarpıcı bir görüntüyle anlatır. Söz, küçük değil çok büyük ve kaba bir çıkarı bile çekinmeden içine atma hırsını eleştirir.
Örnek Cümleler
- İhalede yapılan usulsüzlükler tam anlamıyla deveyi havuduyla yutmak gibi büyük bir suistimaldi.
- Kurumun bütün imkânlarını gizlice şahsına çevirmek tam olarak deveyi havuduyla yutmak demektir.
- Ufak çıkar peşinde falan değil, adam resmen deveyi havuduyla yutmuş diye konuştular.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü imgesi aşırıdır; yalnız alma değil, neredeyse her şeyi birden kendi malı gibi kullanma hissi taşır. Bu yüzden büyük ölçekli suistimal için daha uygundur. Çünkü söz, küçük kaçamak değil, göz göre göre büyük ve kaba çıkarcılık yapmayı hedef alır.
Havut, devenin üzerindeki ek yükü ve ayrıntıyı temsil eder. Böylece kişi yalnız ana şeyi değil, üstündeki her şeyi de gasp etmiş gibi görünür. Havut, devenin bütün yük takımıyla birlikte düşünülmesini sağlayarak açgözlülüğün büyüklüğünü artırır.
Yolsuzluk, kamu malını kötüye kullanma, büyük hak gasbı ve ölçüsüz menfaat sağlama gibi bağlamlarda sert eleştiri olur. Çünkü buralarda utanmazlık hissi belirgindir. Büyük yolsuzluk, açık çıkarcılık ve utanmadan yapılan aşırı kazanç arayışında sert eleştiri olur.