Deyim

Deveyi Havuduyla Yutmak Ne Demek?

Anlamı

eline geçen ve hakkı olmayan şeyleri kendi menfaati için kullanmak, hiç çekinmeden büyük suistimal yapmak.

Detaylı Açıklama

Deveyi havuduyla yutmak, sözlükte eline geçen ve hakkı olmayan şeyleri kendi menfaati için kullanmak, hiç çekinmeden büyük suistimal yapmak anlamındadır. Tanım iki parçalıdır: birinde kişinin hakkı olmayan şeyi kendine kullanması, ötekinde bunun çekinmeden ve büyük ölçüde yapılması anlatılır. Görüntüde deve tek başına değil, havuduyla birlikte yutulur. Havudun ne olduğu tanımda geçmez. Eline geçen şey bir kurumun parası, bir emanet, bir miras ya da ortak bir mülk olabilir. Deyimin öznesi suistimali yapan kişidir. Söz bir yolsuzluk haberinde, bir dava konuşmasında ya da bir aile mirası tartışmasında geçebilir. Tanımdaki büyük sözü ele geçen şeyi değil, suistimalin kendisini niteler. Eleştiri taşıyan bir cümlede, yapılanın ölçüsünü göstermek için kullanılır.

Örnek Cümleler

  1. Derneğin bağış hesabını kendi evinin kredisine aktaran sayman, deveyi havuduyla yuttu.
  2. Kardeşlerinin vekâletini alan ağabey, ortak tarlaları kendi adına satıp deveyi havuduyla yuttu.
  3. Belediyenin yol ödeneğiyle kendi otelinin otoparkını yaptıran meclis üyesi, deveyi havuduyla yutmuştu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Suistimali yapanın bir şeyden çekinmediğini, utanmadığını gösterir; bunu gizleyip gizlemediği ayrı bir konudur. Deyim yalnız hakkı olmayan şeyi kullanmayı değil, bunu büyük ölçüde ve çekinmeden yapmayı anlatır. Kendi otelinin otoparkını yaptıran meclis üyesi ya da ortak tarlaları satan ağabey böyle bir çekinmezliğin örnekleridir.

Bu atasözü, devleti soymayı alışkanlık edinmiş kişilerin sözüdür: onlara göre devlet malı tükenmez, ondan pay almayan da budaladır. Deveyi havuduyla yutmak ise böyle bir suistimalin kendisini adlandırır. Atasözünün konusu devlet malıdır; deyimde kişinin hakkı olmayan her şey söz konusu olabilir.

Gelberi etmek argoda aşırmak, çalmak, kendine mal etmektir. Deveyi havuduyla yutmak da hakkı olmayanı kendine kullanmaktır; ama tanımı eline geçen şeyden ve büyük suistimalden söz eder. Gelberi etmek her türlü aşırmayı, deve deyimi ise eline geçeni kendi menfaatine kullanarak büyük bir suistimal yapmayı anlatır.