Anlamı
yüksek rütbeliler, deliler, kimsenin sözünü dinlemez, akıllarına geleni yaparlar.
Detaylı Açıklama
Devletli ile deli bildiğini işler atasözü, yüksek rütbelilerin ve delilerin kimsenin sözünü dinlemediğini, akıllarına geleni yaptığını söyler. Söz iki ayrı kişiyi aynı davranışta birleştirir. Bildiğini işlemek, kendi bildiği gibi yapmak demektir. Uyarı bir danışmandan, bir aileden, bir ustadan ya da bir hekimden gelebilir. Söz bir yöneticinin, bir komutanın ya da bir aile büyüğünün kimseyi dinlemeden aldığı karar karşısında kurulur. Uyarının boşuna olduğunu söylemek için de söylenir. Atasözü geniş zamanla bir genel yargı bildirir. Sözlük bu davranışın nedenini açıklamaz; yalnız iki kişiyi aynı tutumda buluşturur. Söz bir kurumda, bir askerî birlikte ya da bir aile meclisinde geçebilir. Dinlememek ile akla geleni yapmak tanımda yan yana durur; biri öteki için zemin hazırlar.
Örnek Cümleler
- Mühendisler zeminin zayıf olduğunu yazdığı hâlde vali köprünün yerini değiştirmedi; devletli ile deli bildiğini işler.
- Albay, birliğin tatbikatını fırtına uyarısına rağmen ertelemedi; devletli ile deli bildiğini işler.
- Köyün delisi Hasan, herkes vazgeçirmeye çalışsa da kar yağarken yine yalınayak dağa çıktı; devletli ile deli bildiğini işler.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlük bu atasözünde devletliyi yüksek rütbeli diye açıklar. Devletli gözü perdeli olur atasözünde ise aynı sözcük zengin, işi yolunda kimseyi anlatır. Sözcük iki sözde de güçlü olanı gösterir, ama vurgu bir yerde rütbe, öteki yerde zenginliktir.
Bildiğini okumak, herkes ne derse desin bildiği, istediği gibi davranmaktır. Atasözündeki bildiğini işlemek de aynı davranışı anlatır. Deyim herhangi bir kişi için kurulabilir; atasözü bu davranışı yüksek rütbelilere ve delilere bağlar.
Bu atasözü sonunu düşünmeden aklına eseni yapan, herkese sataşan kimsenin bu davranışın büyük zararlarını göreceğini söyler. Devletli ile deli bildiğini işler ise akıllarına geleni yapanları anlatır, ama bir sonuç bildirmez. Biri bir öğüt verir, öteki bir durumu saptar.