Anlamı
yüksek rütbeliler, deliler, kimsenin sözünü dinlemez, akıllarına geleni yaparlar.
Detaylı Açıklama
Devletli ile deli bildiğini işler sözü, yüksek rütbeli ve güçlü kişilerle akıl dengesini yitirmiş kişilerin çoğu zaman kimsenin sözünü dinlemeden kafalarına göre davrandıklarını anlatan atasözüdür. Bu iki grubun aynı cümlede buluşması tesadüf değildir; biri gücünden, diğeri ölçüsüzlüğünden dolayı sınır tanımayabilir. Atasözü burada özellikle söz dinlememe ve kendine göre hareket etme ortaklığını vurgular. Bu yüzden hem iktidar eleştirisi hem insan davranışı gözlemi taşır. Güç sahibi olan kişi de deli gibi kendi yolunu zorlayabilir; deli de kimsenin aklını dikkate almaz. Söz, otorite ile ölçüsüzlük arasındaki tehlikeli benzerliği gösterir. Haddini bilmeyen güce karşı uyarı taşıyan güçlü bir halk yargısıdır. Atasözü, gücü denetlenmeyen kişi ile hesabı yerinde olmayan kişinin benzer biçimde başına buyruk davranabildiğini söyleyerek toplumsal denge ihtiyacını hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Onu ne kadar uyarsan da boş; devletli ile deli bildiğini işler.
- Makamı yükseldikçe kimseyi dinlemez oldu, gerçekten devletli ile deli bildiğini işler.
- Ailenin büyüğü karara itiraz edenlere bakmadan davranınca biri devletli ile deli bildiğini işler dedi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ikisinin de ortak yönü başkasının sözünü kolayca dikkate almamalarıdır. Biri güçten, diğeri ölçüsüzlükten beslenir; sonuçta ikisi de sınır tanımaz gibi davranabilir. Bu yüzden atasözü, yalnız bir durum anlatmaz; arkasındaki hayat tecrübesini ve davranış ölçüsünü de açıkça hatırlatır.
Her ikisini de kapsar, ama günlük hayatta çoğu zaman gücüne güvenip söz dinlemeyen kimseleri eleştirmek için öne çıkar. Böylece otoriteye karşı da bir mesafe kurar.
Toplumsal mesaj, gücün aklı garanti etmediğidir. Yetki ve makam, kişiyi otomatik olarak doğru yapan şeyler değildir. Bu yüzden atasözü, yalnız bir durum anlatmaz; arkasındaki hayat tecrübesini ve davranış ölçüsünü de açıkça hatırlatır.