Deyim

Devre Dışı Tutmak (bırakmak) Ne Demek?

Anlamı

konudan uzaklaştırmak, ilgilenmemesini sağlamak:
'Özellikle torununun boşanmasında onu devre dışı tutmuşlardı.' -A. Kulin.

Detaylı Açıklama

Devre dışı tutmak, sözlükte konudan uzaklaştırmak, ilgilenmemesini sağlamak anlamındadır. Kalıbın bırakmak fiiliyle kurulan bir biçimi de vardır: devre dışı bırakmak. Deyimde iki taraf bulunur: uzaklaştıran ve uzaklaştırılan. Uzaklaştırılan kişi kalıbın nesnesidir: onu devre dışı tuttular. Sebep onu korumak, üzmemek, bir sırrı saklamak ya da kararı kolaylaştırmak olabilir. Sözlük sebebi belirtmez; yalnız eylemi tanımlar. Konu bir aile meselesi, bir şirket kararı, bir soruşturma ya da bir düğün hazırlığı olabilir. Deyim bir aile romanında, bir iş haberinde ya da bir siyasi değerlendirmede geçebilir. Tanımdaki sağlamak fiili, uzaklaştırmanın bir amaçla yapıldığını gösterir. Uzaklaştıranlar bir kişi de olabilir, bir topluluk da. Uzaklaştırılan kişi bu durumdan haberli de olabilir, habersiz de.

Örnek Cümleler

  1. Ailesi babaannenin kalp hastalığını bildiği için miras tartışmasında onu devre dışı tuttu.
  2. Genel müdür, satış planını hazırlarken eski ortağı devre dışı bıraktı.
  3. Soruşturma sürerken savcı, şüpheliyle akraba olan memuru dosyadaki işlemlerden devre dışı bıraktı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Özellikle torununun boşanmasında onu devre dışı tutmuşlardı. Devre dışı tutulan kişi torunu boşanan biridir; konu torunun boşanmasıdır. Uzaklaştıranların sebebi cümlede söylenmez. Tutmuşlardı biçimi, geçmişte gerçekleşmiş bir uzaklaştırmayı bildirir; bunun süresi alıntıda belirtilmez.

Devre dışı kalmak, konudan uzak düşmek, konuyla ilgilenememektir; öznesi uzak düşen kişidir. Devre dışı tutmakta ise başkaları birini konudan uzaklaştırır. Biri kişinin başına gelen durumu, öteki başkalarının yaptığı eylemi anlatır.

Gözden uzak tutmak, önem vermemek, arka plana itmektir. Devre dışı tutmak ise birini bir konudan uzaklaştırmak, ilgilenmesini engellemektir. Gözden uzak tutulan önemsenmez; devre dışı tutulan ise önemsiz sayıldığı için değil, konudan uzak kalsın diye dışarıda bırakılabilir.