Deyim

Dibini Tutmak Ne Demek?

Anlamı

pişen yemekler tencerenin dibine yapışmak.

Detaylı Açıklama

Dibini tutmak, sözlükte pişen yemeklerin tencerenin dibine yapışması anlamındadır. Deyim bir mutfak olayını anlatır; sözlükte mecaz bir anlamı yer almaz. Yapışma, ocağın ateşi yüksek kaldığında, yemek karıştırılmadığında ya da suyu azaldığında olabilir. Yapışan yemek yanabilir ve kokusu mutfağa yayılabilir. Pilav, sütlaç, kuru fasulye ya da bir çorba dibini tutabilir. Söz bir mutfak sahnesinde, bir yemek tarifinde ya da bir ev sohbetinde geçer. Bir uyarıda da yer alır: ateşi kıs, yoksa dibini tutar. Dibini tutan yemeğin tadı ve kokusu değişebilir. Geçmiş zamanla kurulduğunda olmuş bir aksaklığı bildirir: yemek dibini tuttu. Deyimdeki dip, tanımın açıkça söylediği gibi tencerenin dibidir. Sözlük yemeğin türünü sınırlamaz; pişen her yemek için kurulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Telefonla konuşurken ocağı unutan Ayşe, pilavın dibini tuttuğunu yanık kokusundan anladı.
  2. Sütlacı karıştırmayı bıraktığın an dibini tutar, sonra tencereyi temizlemek saatler sürer.
  3. Askerî mutfakta kazandaki kuru fasulye dibini tutunca aşçı, üst kısmını başka bir kaba aldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Pişen yemektir: pilav, sütlaç, kuru fasulye. Sözlük deyimi yemeğin tencerenin dibine yapışmasıyla tanımlar. Ocağı unutan Ayşe ya da kazanın başındaki aşçı ise yalnız bu aksaklığın yaşandığı mutfaktaki kişilerdir.

Suyunu çekmek, birinci anlamında yemeğin kaynayıp suyunun kalmamasıdır. Suyu çeken yemek ocakta kalmayı sürdürürse dibini tutabilir. Biri suyun bitişini, öteki yemeğin tencereye yapışmasını anlatır; ikisi de ocaktaki bir yemeğin hâlidir.

Ateşe vurmak, bir yemeği pişmek üzere ocağa koymaktır. Dibini tutmak ise bu pişirme sırasında olabilecek bir aksaklıktır. İki deyim de mutfaktan gelir; biri pişirmenin başlangıcını, öteki istenmeyen bir sonucunu anlatır.