Anlamı
1) ask. 'dikkat' komutunu yüksek sesle söylemek; 2) mec. ilgi toplamak:
'Hangi konudan söz etse dikkati çekecek bir hava veriyor.' -N. Cumalı. 3) mec. göze batmak, fark edilmek.
Detaylı Açıklama
Dikkat çekmek, sözlükte üç anlamı olan bir deyimdir. Birinci anlam askerlikle ilgilidir: dikkat komutunu yüksek sesle söylemek. Bu anlamda öznesi komutu veren kişidir; bir komutan, bir nöbetçi ya da bir eğitim çavuşu olabilir. İkinci anlam mecazdır: ilgi toplamak. Bir kişi, bir söz, bir eser ya da bir haber çevresindekilerin ilgisini üzerinde toplayabilir. Üçüncü anlam da mecazdır: göze batmak, fark edilmek. Burada fark edilen şey bir renk, bir davranış, bir eksik ya da bir aykırılık olabilir. İkinci anlam ilgiyi, üçüncüsü görünür olmayı öne çıkarır. Mecaz anlamlarda kalıp tamlamayla da kurulur: birinin dikkatini çekmek. Askerlik anlamı bir tören ya da içtima anlatısında yer alır. Mecaz anlamlar ise bir sergi, bir toplantı ya da bir düğün sahnesinde geçebilir.
Örnek Cümleler
- Tören alanına generalin arabası girince bölük komutanı bütün sesiyle dikkat çekti, askerler hazır ola geçti.
- Genç ressamın kıyı köylerini anlatan tabloları, açılışın ilk gününde bütün ziyaretçilerin dikkatini çekti.
- Herkesin koyu renk takım giydiği törene sarı ceketiyle gelen kuzenim hemen dikkat çekti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlük bu cümleyi ikinci anlamın, yani ilgi toplamanın altında verir: Hangi konudan söz etse dikkati çekecek bir hava veriyor. Cümlede ilgiyi toplayan, konuşan kişinin verdiği havadır. Söz edilen konu değişse de bu hava değişmez.
Göze çarpmak, sözlükte dikkati üzerine çekmek diye açıklanır. Bu tanım, söz konusu deyimin üçüncü anlamıyla, yani fark edilmekle örtüşür. Göze çarpmanın askerlikle ilgili bir kullanımı ise yoktur.
Bu atasözü, malı güzel olan kimse için müşteri kaygısı olmadığını, uzak yerlerden bile istekli çıkacağını söyler. Dikkat çekmenin ikinci anlamı da ilgi toplamaktır. Atasözü ilginin güzel bir malın çevresinde toplandığını anlatır; deyim ilgiyi toplayan her şey için kullanılabilir.