Anlamı
esk. sorguya çekmek için düşman askeri yakalamak.
Detaylı Açıklama
Dil tutmak, sorguya çekmek için düşman askeri yakalamaktır. Sözlük kalıbı eskimiş kullanımlar arasında gösterir. Tanımda iki öge bir aradadır: yakalanan kişi düşman askeridir ve yakalamanın amacı onu sorguya çekmektir. Dil sözcüğünün burada neyi karşıladığı maddede ayrıca belirtilmez. Kalıbın öznesi yakalayan taraftır: bir asker, bir keşif kolu ya da bir birlik. Yakalama bir baskında, bir gece pususunda ya da bir sınır karakolunda olabilir. Amaç savaşmak değil, bilgi almaktır; tanım bunu sorguya çekmek sözüyle bildirir. Sorguya çekilecek olduğu için asker canlı ele geçirilir. Kalıp bir savaş anlatısında, bir tarih romanında ya da eski bir hatırat sayfasında yer alabilir. Yakalanan askerin rütbesi tanımda belirtilmez; bir er de olabilir, bir subay da.
Örnek Cümleler
- Cephedeki bölük komutanı, karşı hattaki hazırlığı öğrenmek için gece üç askerini dil tutmaya gönderdi.
- Keşif kolu sabaha karşı düşman siperine sızıp dil tuttu; yakalanan er karargâhta sorguya çekildi.
- Dere boyunca pusuya yatan akıncılar, su almaya gelen bir düşman nöbetçisini yakalayıp dil tuttu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sorguya çekmek, bir suçla ilgili olarak soru sorup cevap istemektir. Dil tutmanın tanımında sorgu bir amaç olarak yer alır: düşman askeri bunun için yakalanır. Biri soruların sorulduğu anı, öteki o sorgudan önce yapılan yakalamayı anlatır.
Esir almak, birinci anlamında tutsak etmektir; tanım bir amaç belirtmez. Dil tutmakta ise yakalanan kişi düşman askeridir ve sorguya çekilmek için ele geçirilir. Dil tutma bir tür tutsak etmedir, ama her tutsak etme dil tutma sayılmaz.
Bu atasözü, düşmana karşı her zaman uyanık davranmak gerektiğini söyler. Dil tutmak da düşman askerini sorguya çekmek amacıyla yakalamaktır; sorgunun yapılıp yapılmadığını tanım söylemez. Atasözü uyanıklığı öğütler, deyim savaşta yapılan somut bir işi adlandırır.