Anlamı
1) konuşturmak:
'Yıllar yılı, bu amaçları devlet adamlarımız, basınımız, sanat âlemimiz dile getirip durmuştur.' -T. Halman. 2) belirtmek, anlatmak, açıklamak, ifade etmek:
'Kendi kendime, adlı şiirinde bunu şöyle dile getirir.' -S. Birsel.
Detaylı Açıklama
Dile getirmenin sözlükte iki karşılığı vardır. Önce gelen karşılık konuşturmaktır: birini ya da bir şeyi konuşur duruma getirmek. Sözlük bu anlamı tek sözcükle verir. Öteki anlam belirtmek, anlatmak, açıklamak ve ifade etmektir. Bu anlamda kişi bir düşünceyi, bir duyguyu, bir isteği ya da bir sorunu söze döker. Söze döken bir yazar, bir şair, bir konuşmacı ya da sıradan bir yurttaş olabilir. Dile getirilen şey belirtme ekiyle gelir: sorunu dile getirmek, özlemini dile getirmek. Söz yazıyla da konuşarak da dile getirilebilir; bir şiir, bir dilekçe ya da bir konuşma bu işi görebilir. Kalıp bir toplantıda, bir eleştiri yazısında ya da bir aile konuşmasında geçebilir. İkinci anlamın dört eş sözü, deyimin kapsadığı anlatım yollarını gösterir.
Örnek Cümleler
- Usta sorgu yargıcı, haftalardır tek söz etmeyen sanığı sabırla sorduğu sorularla sonunda dile getirdi.
- Veli toplantısında anneler, okul servisinin her sabah geç kaldığını müdüre açıkça dile getirdi.
- Genç şair, köyünden ayrılırken duyduğu hüznü ilk kitabının son şiirinde dile getirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkinci anlamdadır, yani anlatmak, ifade etmektir: Kendi kendime, adlı şiirinde bunu şöyle dile getirir. Bir şair bir düşünceyi şiirinde anlatmaktadır. Şöyle sözü, düşüncenin şiirde nasıl söylendiğini göstermeye hazırlanır.
Dile gelmenin ikinci anlamında konuşma gücü olmayan bir varlık konuşur. Dile getirmenin birinci anlamı ise konuşturmaktır. Biri konuşan varlığı özne yapar, öteki onu konuşturan kişiyi; iki kalıp aynı olaya iki ayrı yerden bakar.
Bu atasözü, isteklerini uygun bir biçimde söylemesini bilen kimsenin onları önünde sonunda elde edeceğini söyler. Dile getirmenin ikinci anlamı da bir şeyi anlatmak, açıklamaktır. Atasözü isteğini söze dökmenin yararını öne çıkarır; deyim yalnız söze dökmeyi adlandırır.