Anlamı
yardım bekleyen bir tane olsa umduğundan aşırı şeyler verilerek sevindirilir ancak bunların sayısı çok olduğundan hepsine aynı cömertlik gösterilemez.
Detaylı Açıklama
Dilenci bir olsa şekerle beslenir sözü, ihtiyaç sahibinin sayısı çok olunca herkese gönülden ve bolca yardım etmenin zorlaştığını anlatan bir atasözüdür. Yardım etme isteği tek başına yetmez; eldeki imkânın bölünmesi gerekir. Atasözü bu yüzden merhametin sınırını değil, şartların sınırını vurgular. Bir tek kişi olsa ona en iyisi verilebilir; ama ihtiyaç sahipleri çoğaldığında kaynak dağıtılır ve cömertlik ölçülü olmak zorunda kalır. Gündelik hayatta taleplerin, başvuruların, yoksulluğun ya da yardım bekleyenlerin çok olduğu durumlarda söylenir. İçinde hem anlayış hem gerçekçilik vardır. İnsanların niyetinin iyi olabileceğini, fakat imkânların sonsuz olmadığını anlatan sade ve yerinde bir halk gözlemidir. Bu yüzden atasözü, tek bir gözlem söylemekle kalmaz; insanın sözü, niyeti ve davranışı arasındaki ilişkiyi de ölçülü bir biçimde hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Köyde yardım bekleyen çok kişi vardı; büyükler dilenci bir olsa şekerle beslenir, derdi.
- Burs isteyenler çoğalınca müdür, dilenci bir olsa şekerle beslenir sözünü hatırlattı.
- İmkân daralınca dilenci bir olsa şekerle beslenir sözü daha iyi anlaşılıyor.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü temel mesele yardım etmek istememek değildir; çok kişiye yetebilmenin güçlüğüdür. Atasözü niyet ile kaynak arasındaki farkı gösterir. İmkân sınırlı olunca en iyi niyet bile herkesin gözünü doyuramaz.
Yardım kampanyaları, aile bütçesi, burs dağıtımı, paylaşım gerektiren toplu ihtiyaçlar ve yoksulluğun yoğun olduğu ortamlar bu sözün en doğal bağlamlarıdır.
Bugün de sınırlı kaynağın çok talebe yetişememesi sorunu sürer. Bu yüzden söz, sosyal yardım ve paylaşım tartışmalarında hâlâ geçerlidir. Kısıtlı imkânla çok kişiyi memnun etmenin zorluğu her dönemde yaşanır.