Anlamı
hem gereksinim duyduğu konuda yardım istiyor hem de yapılan yardımı küçümsüyor.
Detaylı Açıklama
Dilenciye hıyar vermişler de eğri diye beğenmemiş atasözü, gereksinim duyduğu konuda yardım isteyen ama yapılan yardımı küçümseyen kişiyi anlatır. Tanımda iki davranış yan yana durur: istemek ve küçümsemek. Yardım bir eşya, bir iş, bir para ya da bir öneri olabilir. Küçümseme yardımın bir kusuruna, azlığına ya da biçimine yönelebilir. Söz yardımı beğenmeyen birine karşı söylenebilir. Yardım eden kişi bu sözle kırgınlığını dile getirebilir. Başkaları da olayı anlatırken atasözüne başvurabilir. Atasözü kısa bir hikâye gibi kurulmuştur; özneler belirsiz bırakılır ve olay duyulmuş bir şey gibi aktarılır. Bir yardımlaşma derneğinde, iki kardeş arasında ya da komşular arasında geçebilir. Söz, yardım isteyenin durumuna değil, tutumuna bakar.
Örnek Cümleler
- Okula bağışlanan ikinci el bilgisayarları eski diye beğenmeyen müdür, yeni cihaz için yine bağış istedi; dilenciye hıyar vermişler de eğri diye beğenmemiş.
- Arkadaşından takım elbise isteyen Burak, gelen elbiseyi rengi solgun diye beğenmedi; dilenciye hıyar vermişler de eğri diye beğenmemiş.
- Taşınırken yardım isteyen komşumuz, gelen gençlerin kolileri yavaş taşıdığından yakındı; dilenciye hıyar vermişler de eğri diye beğenmemiş.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bu atasözü, para verilmeden sağlanan bir şeyin ufak tefek kusurlarının hoş görülmesi gerektiğini söyler. Dilenciye hıyar vermişler de eğri diye beğenmemiş ise tam tersini yapanı anlatır: karşılıksız yardımı kusuru yüzünden küçümseyeni. Biri bir öğüt verir, öteki o öğüde uymayan birini gösterir.
Burun kıvırmak, önem vermemek, küçümsemek, beğenmemektir. Atasözündeki dilenci de kendisine uzatılan hıyara, yani yapılan yardıma burun kıvırır. Deyim davranışın adıdır; atasözü bu davranışı yardım isteyen birinin üzerinde gösterir.
Sözde dilenciye verilen hıyar bir yardımdır; eğri olması onun küçük bir kusurudur. Dilenci yardımı bu kusur yüzünden beğenmez ve geri çevirir. Böylece istemek ile küçümsemek aynı kişide birleşir.