Anlamı
cansız nesneler konuşabilseler bazı olaylara tanıklık da edebilirler.
Detaylı Açıklama
Dili olsa da söylese, sözlükte atasözleri arasında yer alır. Anlamı şudur: cansız nesneler konuşabilseler bazı olaylara tanıklık da edebilirler. Söylese yerine anlatsa biçimi de kullanılır. Söz bir dilekle kurulur; konuşan, olmayacak bir şeyi, bir eşyanın konuşmasını diler. Böylece o eşyanın yanında geçen bazı olayların insanlarca bilinmediği sezdirilir. Nesne bir ev, bir duvar, bir sandık, bir mektup ya da yaşlı bir ağaç olabilir. Söz, bu nesnenin uzun süre bir yerde durduğu durumlarda kurulabilir. Tanıklık edilen olaylar sevinçli de olabilir, acı da; atasözü bunları ayırmaz. Kimi konuşmada bir yerin uzun geçmişi, kimi konuşmada da bilinmeyen bir olay öne çıkar. Bir köy odasında, bir müzede ya da eski bir evin avlusunda söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Dedemin yüz yıllık konağının merdivenleri kaç düğüne, kaç cenazeye şahit oldu; dili olsa da söylese.
- Köy meydanındaki çınarın altında kaç anlaşma yapıldı, kaç kavga çıktı kimse bilmiyor; dili olsa da anlatsa.
- Annemin sandığından çıkan sararmış mektuplar kimin elinden kime geçti, hangi ayrılığı gördü; dili olsa da söylese.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Dile gelmenin ikinci anlamı, konuşma yeteneği olmayan bir varlığın konuşmasıdır. Atasözü bu durumu gerçekleşmeyecek bir dilek olarak kurar: nesne konuşabilse tanıklık ederdi. Deyim konuşmanın kendisini adlandırır, atasözü ise o konuşmanın neyi ortaya çıkaracağını.
Şehadette bulunmak tanıklık etmektir ve bu işi bir insan yapar. Atasözü tanıklığı cansız bir nesneye yükler, ama yalnız konuşabilseydi koşuluyla. Biri gerçekleşen bir eylemi, öteki olmayacak bir tanıklığı anlatır.
Yerin kulağı var, gizli konuşulan bir şeyin umulmadık bir yoldan başkalarınca duyulabileceğini söyler. Dili olsa da söylese ise nesnenin tanık olduğu şeyleri anlatamadığını vurgular. İkisinde de cansız bir varlık insanların arasında geçenleri bilen bir tanık gibi düşünülür.