Anlamı
insan doğru veya yanlış her şeyi söyleyebilir.
Detaylı Açıklama
Dilin kemiği yok atasözü, insanın doğru ya da yanlış her şeyi söyleyebileceğini anlatır. Görüntü dilin kemiksiz yapısına dayanır. Atasözü konuşmanın önünde bir engel bulunmadığını söyler: söylenen sözün doğruluğu dilin kendisine bağlı değildir. Konuşan aynı dille gerçeği de dile getirebilir, yalanı da. Söz, birinin dün söylediğini bugün inkâr ettiği durumda kurulabilir. Asılsız bir suçlama, tutulmayan bir vaat ya da yayılan bir dedikodu karşısında da söylenebilir. Duyulan bir habere temkinle yaklaşan biri de bu atasözüne başvurabilir. Kimi zaman konuşan, kendi ağzından çıkmış yanlış bir sözü açıklamak için de onu anar. Doğru ile yanlışın ikisi de tanımda yer alır; atasözü yalnız yalanı anmaz. Pazarda, kahvede ya da bir seçim döneminde akla gelebilecek bir sözdür.
Örnek Cümleler
- Dün ortaklığı bozmayacağına yemin eden adam bugün imzasını çekti; dilin kemiği yok.
- Seçimden önce köye yol sözü veren aday şimdi böyle bir şey demediğini söylüyor; dilin kemiği yok.
- Komşunun oğlunun hırsızlık yaptığı haberi bütün mahallede dolaştı ama sonra asılsız çıktı; dilin kemiği yok.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Dili durmamanın iki anlamı vardır: sürekli konuşmak ve söylenemeyecek şeyleri de söylemek. İkinci anlam, her şeyin söylenebileceğini bildiren atasözüne yakındır. Deyim bir kişinin davranışını anlatır, atasözü ise insan için genel bir yargıda bulunur.
Bu atasözüne göre bol kazancın içinde yasa dışı para bulunduğu gibi çok konuşanın sözleri arasında da mutlaka yalan bulunur. Dilin kemiği yok doğruyu da yanlışı da kapsar. Öteki atasözü ise konuşma çoğaldıkça yalanın kaçınılmaz olduğunu söyler.
Ahkâm kesmek, çekinmeden kesin yargılarda bulunmak ya da bilir bilmez konuşmaktır. Böyle birinin sözleri doğru da çıkabilir, yanlış da. Atasözü bu ihtimalin genel kuralını koyar, deyim ise o kurala uyan bir konuşma tarzını adlandırır.