Deyim

Dilinden Kurtulamamak Ne Demek?

Anlamı

sürekli olarak bir kimsenin sitem, eleştiri ve sataşmalarına uğramak.

Detaylı Açıklama

Dilinden kurtulamamak, sürekli olarak bir kimsenin sitem, eleştiri ve sataşmalarına uğramaktır. Deyimde iki kişi vardır: kurtulamayan ve dilinden kurtulunamayan. Öznesi sözlere uğrayan kişidir; dil ise sözleri söyleyene aittir: kayınvalidesinin dilinden kurtulamamak. Tanımdaki üç öğe sitem, eleştiri ve sataşmadır; bunlar tek tek ya da bir arada görülebilir. Sürekli sözcüğü önemlidir: bir kez söylenen bir sitem deyimin tanımını karşılamaz. Sözleri söyleyen bir aile üyesi, bir komşu, bir amir ya da bir ortak olabilir. Kurtulamamak, sözlerden kaçmanın bir yolunun bulunmadığını sezdirir. Kalıp bir yakınma olarak da kurulabilir: şu adamın dilinden kurtulamadım. Eleştirilerin haklı mı haksız mı olduğunu tanım söylemez. Bir evde, bir büroda ya da bir apartmanda yaşanabilir.

Örnek Cümleler

  1. Evlendiğinden beri kayınvalidesinin dilinden kurtulamayan Ayşe, pişirdiği her yemeğe bir kusur bulunmasına alıştı.
  2. Yeni müdürün dilinden kurtulamayan muhasebeci, her toplantıda raporlarının geç kaldığını dinliyor.
  3. Apartman yöneticisinin dilinden kurtulamayan kiracı, bisikletini merdiven altına koyduğu için her gün sitem işitiyor.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tarizde bulunmak, sözle sataşmak, taşlamaktır; eylemi sataşan kişi yapar. Dilinden kurtulamamakta ise özne bu sözlere uğrayan kimsedir. Aynı sahnenin bir yanı tarizde bulunan, öbür yanı onun dilinden kurtulamayan kişidir.

Musallat olmak, birini sürekli rahatsız etmek, ona sataşmak, peşini hiç bırakmamaktır; rahatsız etme sözle sınırlı değildir. Dilinden kurtulamamakta ise rahatsızlık sitem, eleştiri ve sataşma biçiminde gelir. Öznesi de rahatsız edilen kişidir.

Atasözü, doğal yıkımlara karşı önlem alınabileceğini ama yalan yanlış konuşanı susturmaya kimsenin gücünün yetmeyeceğini söyler. Birinin dilinden kurtulamayan kişinin çaresizliği de buna benzer. Yalnız deyimin anlattığı sitem ve eleştiriler yalan olmak zorunda değildir; haklı da olabilir.