Anlamı
hoşa gitmeyen bir şey konuşan kimseye söylenen bir ilenme sözü.
Detaylı Açıklama
Dilini eşek arısı soksun, sözlükte atasözleri arasında yer alan bir ilenme sözüdür. Hoşa gitmeyen bir şey konuşan kimseye söylenir. Konuşan, karşısındakinin sözünden rahatsız olmuştur ve onun diline bir acı diler. İlenme bu acıyı sözün çıktığı yere, dile yöneltir. Hoşa gitmeyen söz uğursuz bir tahmin, kötü bir haber, bir dedikodu ya da bir alay olabilir. Tanım sözün yalan mı doğru mu olduğuna bakmaz; ölçü, dinleyenin hoşuna gitmemesidir. Söz konuşmanın hemen ardından, karşıdakine dönülerek söylenir. Söyleyen yaşlı bir kadın da olabilir, öfkeli bir arkadaş da. Bir kahvede, bir mutfakta ya da bir komşu ziyaretinde duyulabilir. İlenme, kötü sözün gerçekleşmemesi dileğiyle de birleşebilir.
Örnek Cümleler
- Dilini eşek arısı soksun, daha nikâh kıyılmadan bu evliliğin bir yıl sürmeyeceğini mi söylüyorsun?
- Hasta yatağındaki dedemin hiç iyileşmeyeceğini söyleyen komşuya ninem öfkeyle döndü: dilini eşek arısı soksun!
- Dilini eşek arısı soksun, bu yıl dolu yağıp bütün bağı mahvedecek deme bana!
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Dili kurusun bir ilenmedir; söyleyen, karşısındakinin söz söyleyemez olmasını ister. İkisi de dile yönelen ilenmelerdir. Biri tümüyle konuşamamayı, öteki o organa keskin bir acı dileyerek birbirinden ayrılır.
Dili ensesinden çekilsin, bıktıracak kadar çok konuşan ya da kötü sözler söyleyenler için kullanılır. Dilini eşek arısı soksunun tanımında konuşmanın çokluğu yer almaz. Hoşa gitmeyen tek bir söz bu ilenmeyi duymaya yeter.
Bu atasözü, kötü sözün söyleyenin kendisine ait olduğunu bildirir. Uğursuz bir söz duyan kişi iki sözü de kurabilir. Atasözü kötü sözü sahibine geri gönderir, ilenme ise o sözü söyleyen dile acı diler.