Anlamı
hoşa gitmeyen bir şey konuşan kimseye söylenen bir ilenme sözü.
Detaylı Açıklama
Dilini eşek arısı soksun sözü, kulağa hoş gelmeyen, yakışıksız, uğursuz ya da kırıcı bir şey söyleyen kimseye yöneltilen ilenme niteliğinde bir atasözü/kalıp sözdür. Buradaki eşek arısı imgesi, dilin acıyla susturulmasını hayal ettirir. Amaç gerçek bir zarar dilemekten çok, söylenen sözün ne kadar rahatsız edici bulunduğunu göstermektir. Bu yüzden ifade hem öfke hem halk mizahı taşır. Özellikle kötü temenni, uygunsuz laf, sevimsiz tahmin ya da huzur kaçıran konuşmalar karşısında kullanılır. Sözün açtığı rahatsızlığa karşı yine sözle verilmiş abartılı bir tepkidir. Türkçede dil üzerinden kurulan beddua kalıplarının renkli ve sert örneklerinden biridir. Kötü sözün cezasını dilin kendisinin çekmesini dileyen sert ama halk dilinde yaygın bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- Uğursuz konuşunca yaşlı kadın hemen dilini eşek arısı soksun dedi.
- Böyle kötü söz söyleyene dilini eşek arısı soksun demek geldi içinden.
- Sevimsiz tahmini duyunca komşular, dilini eşek arısı soksun, diye çıkıştı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü halk söyleyişi çoğu zaman öfkeyi abartılı ama resimli bir biçimde anlatır. Eşek arısı imgesi, sözü acı verici biçimde susturma isteğini görünür kılar.
Uğursuz laflar, kırıcı cümleler, moral bozan tahminler ve kötü niyetli konuşmalar bu tepkiyi daha çok doğurur. Çünkü dinleyeni rahatsız eden sözlerdir.
Sertliği, sözün bizzat kaynağı olan dile yönelmesinden gelir. Kızgınlık doğrudan konuşma organına çevrilir. Bu doğrudanlık, bedduanın keskinliğini ve kişinin ne denli öfkeli olduğunu açıkça gösterir.