Deyim

Dilinin Altındaki Baklayı Çıkarmak Ne Demek?

Anlamı

gizli tutulması gereken bir şeyi söylemek:
'Çıkar şu dilinin altındaki baklayı da ne demek istiyorsan söyle, ben de anlayayım.' -O. C. Kaygılı.

Detaylı Açıklama

Dilinin altındaki baklayı çıkarmak, gizli tutulması gereken bir şeyi söylemektir. Deyimde saklanan şey dilin altında duran bir baklaya benzetilir. Söylenen şey bir sır, bir niyet, bir istek ya da bir itiraf olabilir. Kişi bunu bir süre saklamış, sonunda ortaya koymuştur. Tanım söylemenin gönüllü mü zorla mı olduğunu belirtmez; kişi kendiliğinden de açabilir, sıkıştırıldığı için de. Deyim buyruk biçiminde de kurulur; o zaman konuşan, karşısındakini dolandırmadan söylemeye çağırır. Söz bir aile yemeğinde, bir ortaklar toplantısında ya da bir sorguda geçebilir. Saklanan şeyin gizli tutulması gerektiği tanımda açıkça yer alır; bu yüzden ortaya çıkması bir sarsıntı yaratabilir. Baklayı çıkaran kişi bir çocuk, bir çalışan ya da bir nişanlı olabilir.

Örnek Cümleler

  1. Akşam yemeğinde bir saat lafı dolandıran oğlan sonunda dilinin altındaki baklayı çıkardı: okulu bırakıp askere gidecekmiş.
  2. Ortaklar toplantısında sessiz kalan muhasebeci dilinin altındaki baklayı çıkarıp kasadaki açığı herkese anlattı.
  3. Nişanı bozmak için bahane arayan Zeynep, annesinin ısrarıyla dilinin altındaki baklayı çıkardı: başkasını seviyormuş.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Buyruk biçiminde kurulur: Çıkar şu dilinin altındaki baklayı da ne demek istiyorsan söyle, ben de anlayayım. Konuşan, karşısındakinin bir şey sakladığını sezer ve onu açıkça söylemeye çağırır. Amaç, sözün ardındaki niyeti anlamaktır.

Bülbül gibi söylemek, hiçbir şey saklamadan bildiklerini söylemek, itiraf etmektir. Bu deyimde söylenenin bütünlüğü öne çıkar: geriye bir şey kalmaz. Baklayı çıkarmakta ise vurgu, açılan şeyin gizli tutulması gereken bir şey olmasındadır.

Bu atasözü, gizli tutulması imkânsız durumlar karşısında söylenir. Bir sır çuvala sığmayan bir mızrak kadar büyükse sonunda biri baklayı çıkarır. Atasözü gizlemenin olanaksızlığını, deyim gizlenenin dile gelişini anlatır.